Leerlingen zijn continu in ontwikkeling. Door fundamentele levensvaardigheden op te doen op sociaal-emotioneel gebied, kunnen ze beter hun identiteit ontwikkelen, relaties opbouwen en omgaan met verwachtingen. Weet u van uw leerlingen hoe het gaat met hun sociaal-emotionele ontwikkeling? Kunnen docenten problemen op het gebied van welbevinden signaleren en bespreken? Helpt uw school leerlingen en hun ouders en verzorgers bij vragen over welbevinden? Effectief werken aan welbevinden vraagt ook om goede signalering. Hoe pakt u dat aan?

Doe periodiek onderzoek bij leerlingen

Ontstaan er problemen of zorgen rond welbevinden? Of zijn ze er misschien al? Daar komt u achter door regelmatig onderzoek ernaar te doen, bijvoorbeeld met een leerlingvolgsysteem. Kijk bijvoorbeeld naar wat er per leeftijdscategorie mag worden verwacht van een leerling op het gebied van sociaal-emotionele ontwikkeling en formuleer doelen en acties op basis van de uitkomsten uit het onderzoek. Bedenk wel dat iedere leerling uniek is. Niet elke leerling zal dus precies aan de beschrijving voor zijn of haar leeftijdscategorie voldoen.

Reageer adequaat

Hoe herkent u pesten, angst, eenzaamheid of depressie bij leerlingen? En wat doet u als u zulke problemen herkent? Bespreek regelmatig met collega’s wat ze nodig hebben om dit soort situaties te kunnen signaleren en bespreekbaar te maken. Zo kunt u denken aan een gatekeeperstraining om wanhoop en zelfmoordgedachten te herkennen. Of aan een training om te leren omgaan met grensoverschrijdend gedrag. Neem contact op met uw Gezonde School-adviseur voor de mogelijkheden.

Zorg dat signalen worden opgepakt

Hoe zorgt u ervoor dat de school continu signalen oppakt? Dit kunt u doen:

  • Zorg voor duidelijke afspraken. Wat doet uw school bij een probleem rond welbevinden? Wie signaleert, beoordeelt en pakt op? Wanneer biedt de school hulp en welke hulp is dat?
  • Leg de afspraken vast in een zorgprotocol en zorg ervoor dat alle schoolmedewerkers het protocol kennen.
  • Bespreek signalen rondom het welbevinden van leerlingen met het zorgteam van de school. In dit team zitten minimaal de zorgcoördinator van de school, de jeugdverpleegkundige van de GGDGemeentelijke gezondheidsdienst en het schoolmaatschappelijk werk. Werkt u op een ISK? Lees dan de informatie over ISK’s en zorg.
  • Betrek het bovenschoolse ZATZorg- en adviesteam (ZAT) Een zorg- en adviesteam is een multidisciplinair team, waarin professionals die zorg en ondersteuning bieden aan leerlingen en hun ouders, samenwerken met scholen om problemen van die leerlingen op te lossen. URL: http://www.zat.nl wanneer er meer expertise nodig is.
  • Bied extra ondersteuning aan leerlingen die dat nodig hebben. Denk aan trainingen over faalangst, assertiviteit, zelfvertrouwen, weerbaarheid of sociale vaardigheden. Hiervoor kunt u samenwerken met ketenpartners, zoals de jeugdgezondheidszorg, de jeugdverpleegkundige, de jeugdarts, wijkteams voor gemeentelijke jeugdhulp, slachtofferhulp, verslavingszorg en Halt.

Lees voor meer informatie de Handreiking Signaleren.

Tip: zet Rondom Jong in tegen depressie

Wilt u samenwerken met de keten om depressie onder leerlingen te voorkomen of verhelpen? Kijk dan eens bij Rondom Jong. Met deze wegwijzer staan de stappen die leerlingen met depressieve klachten kunnen zetten centraal. Zo kunt u per stap zien hoe u leerlingen kunt helpen en wanneer het handig is om anderen daarbij te betrekken.

Informeer leerlingen, ouders en verzorgers

Bij wie kunnen leerlingen, ouders en verzorgers terecht voor vragen of hulp op het gebied van welbevinden? Het is aan te raden iemand binnen de school aan te stellen als aanspreekpunt. Zorgen dat leerlingen en ouders hiervan weten, verkleint de kans dat problemen blijven liggen of zelfs erger worden. Informeer leerlingen en ouders bijvoorbeeld via:

  • een voorstelronde van het aanspreekpunt bij alle klassen;
  • de website of het leerlingen- en ouderportaal;
  • rapportbesprekingen en 10-minutengesprekken.

Zorg voor het welbevinden van medewerkers

Docenten die niet lekker in hun vel zitten, kunnen er ook niet goed zijn voor hun leerlingen. Dat geldt ook voor medewerkers die niet voor de klas staan. Houd daarom in de gaten hoe het met uw collega’s gaat. Breng dit bijvoorbeeld elke drie jaar in kaart met een periodiek medisch onderzoek. Hiermee voldoet u meteen aan een verplichting vanuit de Arbowet.

Deze pagina is tot stand gekomen in samenwerking met het Trimbos-instituut en Pharos.