Studenten doen en ontdekken van alles online. Ze ontmoeten er andere mensen, houden contact met vrienden en familie, krijgen een blik op de andere kant van de wereld, gamen, maken filmpjes en nog veel meer. Media hebben dus een grote invloed op hun leven, identiteit en welzijn. Hoe gaan studenten daar op een gezonde manier mee om? Welke rol spelen de school en ouders en verzorgers hierbij? Effectief werken aan mediawijsheid vraagt om educatie. Hoe pakt u dat aan?

Bepaal met welke leerdoelen u begint

Het is handig om te bepalen aan welk aspect van mediawijsheid u het eerst wilt werken. Media kunnen studenten op het mentale, lichamelijke én sociale vlak beïnvloeden. Wat hebben uw studenten nodig om media op een zo gezond mogelijke manier te leren gebruiken?

Wilt u studenten bewust maken van de gevolgen van beeldschermgebruik voor hun ogen? Of wilt u hen inzicht geven in de invloed van media op hun nachtrust of concentratievermogen? Misschien werkt u liever eerst aan een ergonomisch gezonde houding of aan een digitale balans. Of aan hoe je online op een veilige en respectvolle manier met elkaar en elkaars privacy omgaat. Bijvoorbeeld omdat u merkt dat veel studenten nieuwe contacten online aangaan, dat er weleens ruzies online ontstaan of dat studenten online veel met elkaar delen. Zulke onderwerpen dragen bij aan de mediawijsheid. En dat helpt studenten om media op een gezonde manier te gebruiken, mentaal, lichamelijk én sociaal.

Zet onderwijsactiviteiten in en informeer studenten

Bepaal waar u aan wilt werken binnen het thema Mediawijsheid. En maak vervolgens in het lesprogramma gebruik van passende onderwijsactiviteiten. Zo kunt u studenten laten reflecteren op hun gedrag online. Welk effect heeft dat op een ander? En hoe houd je relaties online voor iedereen leuk? Kies bijvoorbeeld voor deze Gezonde School-activiteit:

Deze Gezonde School-activiteit staat in het teken van relaties en seksualiteit online. Sluit dit onvoldoende aan bij wat u leerlingen wilt leren? Kijk dan welke andere activiteiten passen bij uw wensen. Denk bijvoorbeeld aan het lesprogramma aan het spel Mediajungle om mediagebruik te bespreken. Of kijk eens op Mbomediawijs.nl. Daar vindt u lessen over onderwerpen als cyberpesten, smartphoneverslaving en een goede werkhouding aan het bureau.

In de lessen kunt u studenten ook herinneren aan bepaalde tips of adviezen voor gezond mediagebruik, zoals de 20-20-2-regel. Oogartsen adviseren om na 20 minuten van dichtbij iets te bekijken, zoals een scherm, 20 seconden in de verte staren. In die 20 seconden kunnen de ogen even ontspannen. Vooral voor studenten tot 20 jaar is dit belangrijk. Daarnaast is het advies om minimaal twee uur per dag buiten door te brengen in verband met het nodige licht.

Geef structureel aandacht aan mediawijsheid

Media en mediavoorkeuren van studenten zijn voortdurend in ontwikkeling. Het is dus zinvol om onderwijsactiviteiten over en met media structureel aan bod te laten komen. Dat kan bijvoorbeeld zo:

  • Werk met een doorlopende leerlijn.
  • Neem de onderwijsactiviteiten op in het curriculum, bijvoorbeeld bij (digitaal) burgerschap of de studieloopbaanbegeleiding. Denk ook aan lessen waarin met digitale middelen wordt gewerkt: hoe gaan studenten daar op een gezonde manier mee om? Hierbij kunt u denken aan ooggezondheid en ergonomie. Daarnaast kunt u er een project van maken, bijvoorbeeld tijdens de Week van de Mediawijsheid.
  • Besteed in de lessen aandacht aan gezond mediagebruik op mentaal, lichamelijk en sociaal gebied. Geef ook buiten de lessen aandacht aan deze onderwerpen. Denk bijvoorbeeld aan de schoolomgeving.
  • Zorg dat de onderwijsactiviteiten aansluiten bij de belevingswereld van de studenten.
  • Neem onderwijsactiviteiten over mediawijsheid op in het schoolbeleid en geef er uitleg bij. Waarom worden ze uitgevoerd, in welke leerjaren vinden ze plaats en hoe sluiten ze aan bij de visie en het onderwijs van de school?

Tip: maak gebruik van bestaande leerlijnen

Voor mediawijsheid zijn verschillende doorlopende leerlijnen beschikbaar, bijvoorbeeld het Nationaal Media Paspoort. Zulke leerlijnen kunt u gebruiken als basis voor mediawijsheid in het curriculum. Kijk daarnaast voor welke onderwerpen er aanvullende onderwijsactiviteiten nodig zijn.

Zorg voor mediabewuste medewerkers

Hoe vertrouwd zijn de docenten op uw school met digitale media? Weten ze wat er online speelt in de belevingswereld van hun studenten? En zijn ze zich bewust van hun eigen mediagebruik? Lesgeven in mediawijsheid vraagt om specifieke kennis en vaardigheden. Bied docenten daarom regelmatig de mogelijkheid tot bij- en nascholing. Zo kunnen ze zich verdiepen in de mogelijkheden en valkuilen van internet en media. Of in hoe ze hun studenten leren om verstandig en gezond om te gaan met digitale media. Denk ook aan onderwerpen die te maken hebben met het thema Relaties en seksualiteit of Welbevinden, zoals grooming, sexting en pesten. Het is ook mogelijk om een opleiding tot mediacoach aan te bieden. 

Heeft u advies nodig over scholing op gebied van mediawijsheid? Neem dan contact op met een Gezonde School-adviseur.

Tip: pas eenvoudige tips toe voor snel effect

Docenten en studenten worden ook mediabewuster door een aantal tips toe te passen in de les. Denk bijvoorbeeld aan de 20-20-2-regel. En zet het digibord af en toe uit. Zo kunnen de ogen van studenten én docenten af en toe ontspannen.