U bent hier

Werken aan Voeding

Dit thema gaat over gezond eten en drinken en een gezonde mond. Denk hierbij aan lessen over gezonde voeding en het stimuleren van gezond eetgedrag van leerlingen tijdens de ochtendpauze, de lunch, en bij traktaties en het stimuleren van een goede zorg voor het gebit. Ouders spelen hierbij een grote rol, maar ook de betrokkenheid van directie, onderwijzend personeel en ouderraad/medezeggenschapsraad spelen een belangrijke rol bij het invoeren en doen slagen van voedingsbeleid. 

Om de effectiviteit van de activiteiten die u op het thema Voeding gaat uitvoeren te vergroten is het belangrijk om voor dit thema te werken via de volgende pijlers:

  1. Gezondheidseducatie
  2. Fysieke en sociale omgeving
  3. Signaleren
  4. Beleid

Voor ieder van deze pijlers van de Gezonde School vindt u hieronder een beschrijving. Wilt u voor Voeding laten zien dat u voldoet aan al deze pijlers en daarmee ‘integraal’ werkt aan gezondheidsbevordering? Dan kunt u het themacertificaat Voeding van het vignet Gezonde School aanvragen. 

1. Gezondheidseducatie

Criteria om het vignet te behalen

  • Elk schooljaar wordt er binnen het lesaanbod aandacht besteed aan het thema voeding. Het is niet noodzakelijk dat dit in elke groep het geval is. Zo is de lesmethode ‘Ik eet het beter’ een voorbeeld van een bovenbouwprogramma. In het voedingsbeleid en/of de schoolgids en/of de jaarplanning staat beschreven wat er precies wordt gedaan.
  • Als een school dit jaar is begonnen met een lespakket en duidelijk de intentie heeft hiermee te blijven werken, is dat ook voldoende. Wanneer er eenmalig in het kader van een project lessen worden gegeven, is dit onvoldoende.
  • De school maakt gebruik van het lesprogramma Smaaklessen, Lekker Fit! of Ik eet het beter. Dit zijn door het Centrum Gezond Leven erkende lesmethodes. Als de school kiest voor een ander lespakket over voeding wordt de inhoud ervan beoordeeld aan de hand van criteria. Dit gebeurt aan de hand van deze checklist. De criteria zijn gebaseerd op de doorlopende leerlijn voeding. Deze is getoetst bij experts uit het veld van leerplanontwikkeling: van de Onderwijsraden tot aan lesmethode-ontwikkelaars. Kijk eerst zelf of jullie lespakket voldoet aan de criteria. Vul hiervoor de checklist in. Zo ja, geef in de aanvraag als antwoord dan ‘Ja anders namelijk’ en upload alle uitleg over de lesmethode, alle lesmaterialen en/of docentenhandleidingen.

Tip

  • Wilt u naast een lespakket over voeding aandacht besteden aan mondgezondheid, doe dan mee met het gratis lesproject Hou je mond gezond! Een vrijwillige mondzorgverlener komt een frisse poetsles geven in jouw groep. Of vraag de GGD naar het lesprogramma Trammelant in Tandenland. Verdeeld over drie momenten in het jaar leren kinderen om twee keer per dag hun tanden te poetsen, twee keer per jaar voor controle naar de tandarts te gaan en niet meer dan zeven eet- en drinkmomenten op een dag te hebben.
  • Het thema Voeding biedt talloze activiteiten/ lespakketten voor scholen. Ga naar de zoektool met Gezonde School-activiteiten voor diverse lesprogramma's. Door professionals uit de praktijk is vastgesteld dat deze lesprogramma's voldoen aan kwaliteitscriteria.

Wat kunnen leerlingen op hun leeftijd?

Het Voedingscentrum ontwikkelde een doorlopende leerlijn Voeding. Deze leerlijn geeft inzicht in te ontwikkelen kennis, houding en vaardigheden op het vlak van gezond en duurzaam eten voor 4-18 jarigen. Het 'leerplankader gezonde leefstijl' beschrijft voor diverse gezondheidsthema's wat leerlingen moeten weten, kunnen en doen. Gebruik dit leerplankader om uw eigen leerplan te structureren, keuzes te maken en om te zien wat leerlingen moeten kunnen en weten op hun leeftijd rond het thema Voeding.

 

Voorbeeld: Smaaklessen

Het doel van Smaaklessen is kinderen door middel van ervaringsleren te interesseren in smaak, voedsel, voedselproductie, voeding en gezondheid, en voedselbereiding zodat zij later een bewuste en duurzame keuze kunnen maken.

 

 

 

 

Voorbeeld: Ik eet het beter

logo ik eet het beter Ik eet het beter is een educatief platform van Albert Heijn. Binnen dit platform ontwikkelt Albert Heijn initiatieven die leerlingen actief aanzetten tot een gezonde leefstijl. Kinderen leren hoe leuk het is om lekker en gezond te eten en te bewegen.

 

 

 

 

 

2. Fysieke en sociale omgeving

Criteria om het vignet te behalen

  • Watertap: Leerlingen en personeel kunnen eenvoudig zelf water tappen bij een hygiënisch watertappunt. Dit mag een gewone kraan zijn, maar deze moet buiten de toiletruimte zijn in verband met hygiëne. De kraan moet voor de kinderen toegankelijk zijn. In veel schoolgebouwen is er een kraantje in de klaslokalen, dat is prima. Een waterkoeler/watertappunt die bijvoorbeeld aangesloten is op de waterleiding op een centrale plek kan ook. Een andere oplossing is dat er standaard kannen met water in de klas staan die niet op het toilet gevuld worden (en bekertjes of een eigen bidon voor elk kind).
  • Communicatie voedingsbeleid: De school informeert ouders/verzorgers over het voedingsbeleid en zorgt ervoor dat het beleid via de website en/of de schoolgids of op andere wijze altijd gemakkelijk is in te kijken.

Tips

  • Het stimuleren van water drinken kan op verschillende manieren. Bekijk het filmpje over hoe basisschool Saenparel in Zaandam leerlingen stimuleert om meer water te drinken.
  • Ouders en verzorgers bepalen voor het overgrote deel wat kinderen naar school meekrijgen om te eten en drinken. Betrek hen daarom bij het maken van duidelijke afspraken over de pauzehap, lunch, drinken en traktaties.
  • Geef als leerkracht het goede voorbeeld door zelf ook groente, fruit en volkorenbrood te eten, geen met suiker gezoete dranken of vruchtensap te drinken en geen snoep- of koektrommel in de klas of tijdens vergaderingen neer te zetten en je gebit goed te verzorgen.
  • Herinner de ouders regelmatig aan de afspraken. Zorg ervoor dat het beleid en de afspraken over eten en drinken vindbaar zijn voor ouders: geef het een duidelijke plek op de website en in de schoolgids. Breng het ook gedurende het schooljaar regelmatig onder de aandacht, bijvoorbeeld in de nieuwsbrief, op de jaarkalender en bij ouderavonden. 
  • Bekijk ter inspiratie de schoolgids van basisschool de Leeuwenkuil in Beneden-Leeuwen. Van pagina 16 t/m 18 wordt aandacht besteed aan het thema Voeding.
  • Ouderbijeenkomst Hartgezondejeugd voor ouders van kinderen op de basisschool. Tijdens de bijeenkomst krijgen ouders praktische tips over o.a. gezonde leefstijl, water drinken en bewegen en worden zij gestimuleerd om concrete afspraken te maken met hun kind over voeding en beweging.
  • Interactief theater 'Voor je het weet zijn ze groOt': bijeenkomst voor ouders van kinderen op de basisschool over opvoeding, gezond eten en bewegen. Het doel is opvoedvaardigheden van ouders te versterken en de ouderbetrokkenheid binnen leefstijlprogramma’s te vergroten.

3. Signaleren

Criteria om het vignet te behalen

  • De school heeft een signalerings-, zorg- en verwijsstructuur rond vragen en problemen over voeding, gewicht én gebit. De Jeugdgezondheidszorg voor het periodiek gezondheidsonderzoek in groep 2 en 7 en de schooltandarts zijn hier de bekendste voorbeelden van.
  • Mogelijk wijst de school ouders/verzorgers ook nog op andere manieren op trajecten voor kinderen met onder- of overgewicht of een slecht gebit.

Tips

  • De schoolverpleegkundige, school(tand)arts, eigen groepsleerkracht of de vakleerkracht bewegingsonderwijs kunnen ongezonde eetgewoonten, overgewicht, ondergewicht en een slecht gebit signaleren. Zij kunnen leerlingen doorverwijzen naar een passend ondersteuningsaanbod, bijvoorbeeld met hulp van een diëtist.   
  • Vraag leerlingen of zij vaak last hebben van kiespijn, of ze twee keer per dag hun tanden poetsen met fluoridetandpasta en of ze naar de tandarts (of mondhygiënist) gaan. Bij een (vermoeden van) slechte mondgezondheid kunnen leerkrachten kinderen doorverwijzen naar de (school)tandarts of contactpersoon mondgezondheid.                                                                            

4. Beleid

Criteria om het vignet te behalen

  • De school voert een actief beleid rond gezonde voeding. Dit houdt in dat er in een document zoals het voedingsbeleid of in de schoolgids beschreven is welk beleid de school hanteert om een gezonde pauzehap, gezonde lunch, gezond drinken en gezonde traktaties te garanderen. Op de website van het Voedingscentrum is een voorbeeld voedingsbeleid te vinden waarin staat aangegeven wat gezond is voor leerlingen van de basisschool.  
  • Handhaving van het voedingsbeleid: de school heeft vastgelegd hoe het toezicht is op het beleid. Dus bijvoorbeeld hoe de school handelt richting leerlingen en ouders/verzorgers als de pauzehap en/of lunch en/of het drinken niet voldoen aan hetgeen in het voedingsbeleid staat. Ook is het belangrijk hierin vast te leggen hoe leerkrachten handelen als traktaties niet overeenkomen met wat de school wenst. Maar handhaving zit hem ook in andere punten. Denk hierbij aan het steeds laten terugkeren van het thema in nieuwsbrieven en/of voedingsbeleid als vast agendapunt in vergaderingen van het team. 

Tip

Positieve bekrachtiging werkt altijd goed. Zo worden op veel scholen foto’s gemaakt van leerlingen met hun gezonde traktatie. Deze komen dan weer in de schoolgids, nieuwsbrief of worden opgehangen op een centrale plek. Dit werkt stimulerend voor andere ouders/verzorgers/kinderen.

 

Voorbeelddocumenten 

Basisschool de Wiekslag uit Drachten en basisschool de Regenboog uit Malden hebben lessen en een beleidsplan opgesteld over hoe zij omgaan met gezonde voeding op hun school. In het speciaal onderwijs wordt ook aan een gezonde leefstijl van leerlingen gewerkt. Zowel een voedingsbeleidplan als een educatieplan over voeding dienen te worden aangeleverd bij het aanvragen van het themacertificaat voeding. 

 

Themacertificaat Voeding aanvragen 

Om het themacertificaat Voeding aan te vragen, vult u de vragenlijst in via het online aanvraagsysteem.Afbeelding themacertificaat aanvragen met externe link naar mijngezondeschool.nl
Om u voor te bereiden op de gestelde vragen, kunt u de vragenlijst in pdf-versie alvast inzien. 

Na het behalen van minimaal één themacertificaat mag uw school-locatie zich een Gezonde School noemen. Lees meer informatie over het vignet Gezonde School en bekijk het instructiefilmpje over het aanvraagproces.

Vraag het themacertificaat aan

De erkende Gezonde School-activiteiten en lespakketten vindt u in de zoektool met Gezonde School-activiteiten

Meer informatie

Ondersteuning 

De Gezonde School-adviseur van uw regionale GGD kan u helpen bij de uitvoering van activiteiten rond het thema Voeding. 

Ook gevonden

Afdrukken:

Via printer