U bent hier

Werken aan Relaties en seksualiteit

afbeelding jongen en meisje

Kinderen ontdekken al op jonge leeftijd hun eigen lichaam, gaan relaties aan, worden verliefd en komen in de puberteit. Zij hebben veel vragen over relaties en seksualiteit. Waar komen baby’s vandaan? Waarom hebben jongens een piemel en meisjes niet? Wat gebeurt er in de puberteit? Wanneer ben je homo? Door op school aandacht te besteden aan relaties en seksualiteit raken leerlingen vertrouwd met het thema. Ze krijgen betrouwbare informatie, durven eerder vragen te stellen over seksualiteit, ontwikkelen waarden en normen, worden weerbaarder en leren respectvol met elkaar omgaan. De basisschool kan met educatie en een veilig leerklimaat een belangrijke bijdrage geven aan een gezonde seksuele ontwikkeling van leerlingen. 

Om de effectiviteit van de activiteiten die u op het thema Relaties en seksualiteit gaat uitvoeren te vergroten, is het belangrijk om voor dit thema te werken via de volgende pijlers:

  1. Gezondheidseducatie
  2. Fysieke en sociale omgeving
  3. Signaleren
  4. Beleid

Voor ieder van deze pijlers van de Gezonde School vindt u hieronder een beschrijving. Wilt u voor het thema Relaties en seksualiteit laten zien dat u voldoet aan al deze pijlers en daarmee ‘integraal’ werkt aan gezondheidsbevordering? Dan kunt u het themacertificaat Relaties en seksualiteit van het vignet Gezonde School aanvragen.

1. Gezondheidseducatie

Criteria om het vignet te behalen

  • De school geeft les uit het lespakket Relaties & Seksualiteit (versie 2011).
  • De school geeft jaarlijks structureel les over relaties en seksualiteit (uit het lespakket 'Kriebels in je buik' of lespakket Relaties & Seksualiteit), gedurende het hele jaar of in een projectweek ‘De Week van de Lentekriebels’.
  • In groep 7 en 8 geeft de school jaarlijks minimaal 4 lessen uit of Relaties & Seksualiteit waarbij alle 4 de thema’s uit het lespakket aan bod komen (lichamelijke ontwikkeling en zelfbeeld, voortplanting en gezinsvorming, sociale en emotionele ontwikkeling en seksuele weerbaarheid).
  • De school is voornemens, mocht dit nog niet het geval zijn, om binnen twee jaar in groep 1 t/m 8 jaarlijks minimaal 4 lessen te geven (uit het lespakket Relaties & Seksualiteit) waarbij alle vier de thema’s uit het lespakket aan bod komen (lichamelijke ontwikkeling en zelfbeeld, voortplanting en gezinsvorming, sociale en emotionele ontwikkeling en seksuele weerbaarheid).

Tips

Vindt u het moeilijk over relaties en seksualiteit te praten in de klas? Heeft u een groep waarmee het lastig is aan het onderwerp te werken? Gebruik dan de volgende tips:

  • Geef tijdelijk de lessen samen met een collega, of splits de klas in jongens en meisjes en breng de klas later weer samen. 
  • Laat kinderen eerst even giechelen, dat hoort erbij. Bespreek vervolgens welke woorden in de klas gehanteerd worden, zodat er met respect over het onderwerp gepraat kan worden. 
  • Zorg voor een gemotiveerde voortrekker binnen de school die het onderwerp warm houdt en waar collega’s terecht kunnen voor vragen.

Wat kunnen kinderen op hun leeftijd?

Het leerplankader 'sport, bewegen en een gezonde leefstijl' beschrijft voor diverse gezondheidsthema's wat kinderen moeten weten, kunnen en doen. Gebruik dit leerplankader om uw eigen leerplan te structureren, keuzes te maken en om te zien wat kinderen moeten kunnen en weten op hun leeftijd rond relaties en seksualiteit.

    Voorbeeld: Lespakket Kriebels in je buik (voorheen Relaties & Seksualiteit)

    Het lespakket 'Kriebels in je buik' biedt leerkrachten van groep 1 t/m groep 8 op eigentijdse wijze een goede basis voor het geven van relationele en seksuele vorming. Het bevat lessen over weerbaarheid, relaties en seksualiteit die passen bij de seksuele ontwikkeling van de kinderen. Het lespakket Kriebels in je buik is volledig digitaal. 

      2. Fysieke en sociale omgeving

      Het bevorderen van een gezonde ontwikkeling op relaties en seksualiteit bestaat uit een wisselwerking tussen de omgeving (fysiek en sociaal) en het gedrag van de kinderen en medewerkers.

       

      1.Fysieke omgeving

      Criterium om het vignet te behalen

      • De school houdt toezicht op leerlingen vanuit het perspectief ‘voorkomen van seksueel grensoverschrijdende situaties’ zoals geen volledig afgesloten toiletruimtes, toezicht op het schoolplein en een pornofilter op de computers op school. Kijk voor meer informatie op YourSafetyNet.com

      Tip

      • Ga in gesprek met de leerlingen over het feit dat zij (ongewenst) seksuele beelden kunnen tegenkomen op het internet en hoe zij daar mee om kunnen gaan. 

      2.Sociale omgeving

      Criteria om het vignet te behalen

      • Er zijn praktische maatregelen genomen om toezicht te houden op leerlingen vanuit het perspectief ‘voorkomen van seksueel grensoverschrijdende situaties’: geen volledig afgesloten toiletruimtes, toezicht op het schoolplein en een pornofilter op de computers op school. Website: www.yoursafetynet.com.
      • Er wordt toegezien op de naleving van gedragsregels rondom relaties en seksuele omgang in en om de school.
      • Ouders zijn geïnformeerd over de rol van de school bij lessen over relaties en seksuele vorming (door middel van een ouderavond, nieuwsbrief en vermelding in het schoolplan of de schoolgids).
      • Ouders zijn geïnformeerd over het beleid en de visie van de school betreffende relaties en seksuele vorming op school (door middel van vermelding in het schoolplan of de schoolgids).
      • De school gaat periodiek na of leerlingen zich veilig voelen op school.
      • De school heeft een signalerings- en zorgstructuur voor leerlingen waarin aandacht is voor vragen en problemen rondom relaties en seksualiteit
        Bijvoorbeeld door het gebruik van het vlaggensysteem en de Meldcode. De school kan hierdoor grensoverschrijdend gedrag (zowel offline als online) signaleren en hierop acties ondernemen.
      • De school heeft een vertrouwenspersoon waar leerlingen ook terecht kunnen als er sprake is van seksuele intimidatie, homonegatief gedrag, loverboy problematiek, en dergelijke. (Dit mag ook een leerkracht zijn die dit als aandachtspunt heeft).

      Tip

      • Heeft u aandacht voor rationele en seksuele vorming? Betrek de ouders en informeer hen goed over de activiteiten. Dit voorkomt veel weerstand bij ouders. Vooral bij dit thema willen ouders graag goed geinformeerd zijn over de inhoud van de lessen. De school kan dit doen via een ouderavond, nieuwsbrief, en vermelding in het schoolplan of de schoolgids. 

      3. Signaleren

      Kinderen vertonen verschillend seksueel gedrag. Vaak is dit gedrag normaal. Leerkrachten hebben met de ouders de taak om tijdig ongewenst (seksueel) gedrag te signaleren.

       

      Criteria om het vignet te behalen

      • Ouders zijn geïnformeerd over de rol van de school bij lessen over relaties en seksuele vorming (door middel van een ouderavond, nieuwsbrief en vermelding in het schoolplan of de schoolgids).
      • Ouders zijn geïnformeerd over het beleid en de visie van de school betreffende relaties en seksuele vorming op school (door middel van vermelding in het schoolplan of de schoolgids).
      • De school gaat periodiek na of leerlingen zich veilig voelen op school.
      • De school heeft een signalerings- en zorgstructuur voor leerlingen waarin aandacht is voor vragen en problemen rondom relaties en seksualiteit
        Bijvoorbeeld door het gebruik van het vlaggensysteem en de Meldcode. De school kan hierdoor grensoverschrijdend gedrag (zowel offline als online) signaleren en hierop acties ondernemen.
      • De school heeft een vertrouwenspersoon waar leerlingen ook terecht kunnen als er sprake is van seksuele intimidatie, homonegatief gedrag, loverboy problematiek, en dergelijke. (Dit mag ook een leerkracht zijn die dit als aandachtspunt heeft).   

      Tip

      Bij een signalerings- en zorgstructuur gaat het er om dat duidelijk is wat de school doet als er sprake is van grensoverschrijdend gedrag en vragen over relaties en seksualiteit. Hiervoor kan de Meldcode gebruik worden als mede het Vlaggensyteem. De school kan hierdoor grensoverschrijdend gedrag (zowel offline als online) signaleren en hierop acties ondernemen. Signaleren kan met het Vlaggensysteem van Movisie. Als er vertrouwenspersonen in de school aanwezig zijn kunnen deze ook aangewezen worden om specifieke vragen rondom relaties en seksualiteit te beantwoorden.

      4. Beleid

      Het is belangrijk dat uw school ook in visie en beleid aandacht heeft voor relaties en seksuele vorming. Dat kan bijdragen aan een veilig schoolklimaat, waarin kinderen zich op een veilige en gezonde manier seksueel ontwikkelen.

       

      Criteria om het vignet te behalen

      • De school heeft een visie op hoe de school wil bijdragen aan de seksuele ontwikkeling van leerlingen en de rol van seksuele vorming hierin, welke is opgenomen in het schoolplan (beleidsplan, jaarplan of schoolgids).
      • De school heeft een beleid omschreven over hoe de school wil bijdragen aan een seksuele gezonde ontwikkeling van leerlingen, welke is opgenomen in het schoolplan (beleidsplan, jaarplan of schoolgids).
      • De school faciliteert, bij behoefte of vraag van leerkrachten, deskundigheidsbevordering van leerkrachten op het terrein van relaties en seksuele vorming van leerlingen.
      • De school beschikt over een regelement waarin gedragsregels over de relaties en seksuele omgang (leerlingen onderling en leerling-leerkracht) zijn opgenomen.

      Tips

      • Stel een vertrouwenspersoon aan
      • Stel een klachtenprocedure op voor ongewenst gedrag
      • Bepaal samen met leerlingen en ouders wat de gedragsregels zijn voor sociale omgang.

      Voorbeeld visie: "We willen een school zijn die kinderen een positieve kijk op seksualiteit geeft, weebaar maakt en waarden en normen bijbrengt, zodat zij nu en later verantwoorde keuzes maken in relatie en seksualiteit. Op deze manier wordt er met relationele en seksuele vorming de basis voor een gezonde seksuele ontwikkeling van de leerlingen gelegd zodat ze:

      • Zich ontwikkelen tot mensen die respect hebben voor zichzelf en anderen.
      • Zich bewust zijn van eigen en andermans gevoelens, wensen, opvattingen en mogelijkheden.
      • Verantwoorde keuzes kunnen maken op het gebied van relaties en seksualiteit.

      Voorbeeld beleid: “In ons beleid hebben we opgenomen dat we jaarlijks minimaal 5 lessen over relaties en seksualiteit geven in groep 1 t/m 5 en vanaf groep 6 t/m 8 jaarlijks minimaal 10 lessen. Hierbij sluiten we aan bij de pedagogische doelstellingen van de school. Daarnaast dragen we zorg voor bijscholing van leerkrachten op het onderwerp, zodat elke leerkracht vragen van leerlingen over het onderwerp kan beantwoorden. Voor de ouders organiseren wij jaarlijks een ouderbijeenkomst over het onderwerp. Daarnaast is in onze schoolgids (voor de ouders) ook een paragraaf opgenomen over de aandacht die we aan dit onderwerp besteden en waarom we dit doen.”

      Themacertificaat Relaties en seksualiteit aanvragen

      Om het themacertificaat relaties en seksualiteit aan te vragen, vult u de vragenlijst in via het online aanvraagsysteem. Afbeelding themacertificaat aanvragen met externe link naar mijngezondeschool.nl
      Om u voor te bereiden op de gestelde vragen, kunt u de vragenlijst in pdf-versie alvast inzien. 

      Na het behalen van minimaal één themacertificaat mag uw school-locatie zich een Gezonde School noemen. Lees meer informatie over het vignet Gezonde School en bekijk het instructiefilmpje over het aanvraagproces.

      Vraag het themacertificaat aan. 
       

      De erkende Gezonde School-activiteiten en lespakketten vindt u in de zoektool met Gezonde School-activiteiten

      Meer informatie

      Ondersteuning

      De Gezonde School-adviseur van uw regionale GGD kan u helpen bij de uitvoering van activiteiten rond het thema Relaties en seksualiteit.

      Ook gevonden

      Afdrukken:

      Via printer