U bent hier

Werken aan Relaties en seksualiteit

afbeelding jongen en meisje

Kinderen ontdekken al op jonge leeftijd hun eigen lichaam, gaan relaties aan, worden verliefd en komen in de puberteit. Zij hebben veel vragen over relaties en seksualiteit. Waar komen baby’s vandaan? Waarom hebben jongens een piemel en meisjes niet? Wat gebeurt er in de puberteit? Wanneer ben je homo? Door op school aandacht te besteden aan relaties en seksualiteit raken leerlingen vertrouwd met het thema. Ze krijgen betrouwbare informatie, durven eerder vragen te stellen over seksualiteit, ontwikkelen waarden en normen, worden weerbaarder en leren respectvol met elkaar omgaan. De basisschool kan met educatie en een veilig leerklimaat een belangrijke bijdrage geven aan een gezonde seksuele ontwikkeling van leerlingen. 

Om de effectiviteit van de activiteiten die u op het thema Relaties en seksualiteit gaat uitvoeren te vergroten, is het belangrijk om voor dit thema te werken via de volgende pijlers:

  1. Educatie
  2. Signaleren
  3. Schoolomgeving
  4. Beleid

Voor ieder van deze pijlers van de Gezonde School vindt u hieronder een beschrijving. Wilt u voor het thema Relaties en seksualiteit laten zien dat u voldoet aan al deze pijlers en daarmee ‘integraal’ werkt aan gezondheidsbevordering? Dan kunt u het themacertificaat Relaties en seksualiteit van het vignet Gezonde School aanvragen.

Criteria om het themacertificaat te behalen

  • Uw school maakt gebruik van het erkende lesprogramma Kriebels in je buik
  • Uw school besteedt in de lessen structureel aandacht aan relaties en seksualiteit, gedurende het hele jaar of in een projectweek ‘De Week van de Lentekriebels’, in diverse leerjaren.
  • Uw school geeft structureel minimaal 5 lessen in groep 1 t/m 8 uit het lespakket 'Kriebels in je buik' waarbij de vier thema's uit het lespakket aan bod komen.
  • De onderwijsactiviteiten op het gebied van relaties en seksualiteit zijn vastgelegd (bijvoorbeeld in het schoolbeleid/de jaarplanning).
  • Uw school biedt medewerkers  bij- of nascholing op relationele en seksuele vorming.
  • Uw school informeert ouders over het lesprogramma rondom relationele en seksuele vorming.

Tips

Vindt u het moeilijk over relaties en seksualiteit te praten in de klas? Heeft u een groep waarmee het lastig is aan het onderwerp te werken? Gebruik dan de volgende tips:

  • Geef tijdelijk de lessen samen met een collega, of splits de klas in jongens en meisjes en breng de klas later weer samen. 
  • Laat kinderen eerst even giechelen, dat hoort erbij. Bespreek vervolgens welke woorden in de klas gehanteerd worden, zodat er met respect over het onderwerp gepraat kan worden. 
  • Zorg voor een gemotiveerde voortrekker binnen de school die het onderwerp warm houdt en waar collega’s terecht kunnen voor vragen.

Wat kunnen leerlingen op hun leeftijd?

Het 'leerplankader gezonde leefstijl' beschrijft voor diverse gezondheidsthema's wat leerlingen moeten weten, kunnen en doen. Gebruik dit leerplankader om uw eigen leerplan te structureren, keuzes te maken en om te zien wat leerlingen moeten kunnen en weten op hun leeftijd rond relaties en seksualiteit.

    Voorbeeld: Lespakket Kriebels in je buik (voorheen Relaties & Seksualiteit)

    Het lespakket 'Kriebels in je buik' biedt leerkrachten van groep 1 t/m groep 8 op eigentijdse wijze een goede basis voor het geven van relationele en seksuele vorming. Het bevat lessen over weerbaarheid, relaties en seksualiteit die passen bij de seksuele ontwikkeling van de kinderen. Het lespakket Kriebels in je buik is volledig digitaal. 

      Tip: De erkende Gezonde School-activiteiten en lespakketten vindt u in de zoektool met Gezonde School-activiteiten.

      Kinderen vertonen verschillend seksueel gedrag. Vaak is dit gedrag normaal. Leerkrachten hebben met de ouders de taak om tijdig ongewenst (seksueel) gedrag te signaleren.

       

      Criteria om het themacertificaat te behalen

      • Uw school heeft inzicht in hoe het met leerlingen gaat rond relaties en seksualiteit.
      • Schoolmedewerkers zijn getraind in het signaleren rond relaties en seksualiteit.
      • Signalen rondom relaties en seksualiteit worden besproken in bestaand (wettelijk verplicht) zorgteam van school.
      • Uw school informeert leerlingen en ouders bij wie ze terecht kunnen voor vragen/ hulp rond relaties en seksualiteit en pakt signalen van leerlingen en ouders op.
      • Er is extra ondersteuning voor leerlingen die dit nodig hebben.

      Tip

      Bij een signalerings- en zorgstructuur gaat het er om dat duidelijk is wat de school doet als er sprake is van grensoverschrijdend gedrag en vragen over relaties en seksualiteit. Hiervoor kan de Meldcode gebruik worden als mede het Vlaggensyteem. De school kan hierdoor grensoverschrijdend gedrag (zowel offline als online) signaleren en hierop acties ondernemen. Signaleren kan met het Vlaggensysteem van Movisie. Als er vertrouwenspersonen in de school aanwezig zijn kunnen deze ook aangewezen worden om specifieke vragen rondom relaties en seksualiteit te beantwoorden.

      Het bevorderen van een gezonde ontwikkeling op relaties en seksualiteit bestaat uit een wisselwerking tussen de omgeving (fysiek en sociaal) en het gedrag van de kinderen en medewerkers.

       

      Criteria om het themacertificaat te behalen

      • Uw school draagt zorg voor een gezonde schoolomgeving op het gebied van relaties en seksualiteit.
      • Uw school betrekt ouders en medewerkers bij de organisatie van activiteiten rond relationele en seksuele vorming.
      • Medewerkers geven het goede voorbeeld als het gaat om relaties en seksualiteit.
      • Uw school maakt gebruik van hulp, ondersteuning en/of expertise van andere organisaties rondom relationele en seksuele vorming.

      Tip

      • Ga in gesprek met de leerlingen over het feit dat zij (ongewenst) seksuele beelden kunnen tegenkomen op het internet en hoe zij daar mee om kunnen gaan. 
      • Heeft u aandacht voor rationele en seksuele vorming? Betrek de ouders en informeer hen goed over de activiteiten. Dit voorkomt veel weerstand bij ouders. Vooral bij dit thema willen ouders graag goed geinformeerd zijn over de inhoud van de lessen. De school kan dit doen via een ouderavond, nieuwsbrief, en vermelding in het schoolplan of de schoolgids. 

      Het is belangrijk dat uw school ook in visie en beleid aandacht heeft voor relaties en seksuele vorming. Dat kan bijdragen aan een veilig schoolklimaat, waarin kinderen zich op een veilige en gezonde manier seksueel ontwikkelen.

       

      Criteria om het themacertificaat te behalen

      • Relationele en seksuele vorming maakt onderdeel uit van het schoolbeleid. De school heeft een visie op hoe de school wil bijdragen aan de seksuele ontwikkeling van leerlingen en de rol van seksuele vorming hierin en hoe seksueel grensoverschrijdend gedrag wordt voorkomen, welke is opgenomen in het schoolplan (beleidsplan, jaarplan of schoolgids).
      • Medewerkers (en ouders) zijn betrokken bij de beleidsvorming rondom relationele en seksuele vorming.
      • Uw school heeft regels/gedragscode die bijdragen aan gezondheid en gezond gedrag op het gebied van relaties en seksualiteit.
      • Uw school informeert leerlingen en ouders over het beleid en de schoolregels.
      • Het beleid en de schoolregels worden geëvalueerd.
      • Uw school heeft de coördinatie van relationele en seksuele vorming belegd.

      Tips

      • Stel een vertrouwenspersoon aan
      • Stel een klachtenprocedure op voor ongewenst gedrag
      • Bepaal samen met leerlingen en ouders wat de gedragsregels zijn voor sociale omgang.

      Voorbeeld visie: "We willen een school zijn die kinderen een positieve kijk op seksualiteit geeft, weebaar maakt en waarden en normen bijbrengt, zodat zij nu en later verantwoorde keuzes maken in relatie en seksualiteit. Op deze manier wordt er met relationele en seksuele vorming de basis voor een gezonde seksuele ontwikkeling van de leerlingen gelegd zodat ze:

      • Zich ontwikkelen tot mensen die respect hebben voor zichzelf en anderen.
      • Zich bewust zijn van eigen en andermans gevoelens, wensen, opvattingen en mogelijkheden.
      • Verantwoorde keuzes kunnen maken op het gebied van relaties en seksualiteit.

      Voorbeeld beleid: “In ons beleid hebben we opgenomen dat we jaarlijks minimaal 5 lessen over relaties en seksualiteit geven in groep 1 t/m 5 en vanaf groep 6 t/m 8 jaarlijks minimaal 10 lessen. Hierbij sluiten we aan bij de pedagogische doelstellingen van de school. Daarnaast dragen we zorg voor bijscholing van leerkrachten op het onderwerp, zodat elke leerkracht vragen van leerlingen over het onderwerp kan beantwoorden. Voor de ouders organiseren wij jaarlijks een ouderbijeenkomst over het onderwerp. Daarnaast is in onze schoolgids (voor de ouders) ook een paragraaf opgenomen over de aandacht die we aan dit onderwerp besteden en waarom we dit doen.”

      Themacertificaat Relaties en seksualiteit aanvragen

      Om het themacertificaat relaties en seksualiteit aan te vragen, vult u de vragenlijst in via het online aanvraagsysteem. Afbeelding themacertificaat aanvragen met externe link naar mijngezondeschool.nl
      Om u voor te bereiden op de gestelde vragen, kunt u de vragenlijst in pdf-versie alvast inzien. 

      Na het behalen van minimaal één themacertificaat mag uw school-locatie zich een Gezonde School noemen. Lees meer informatie over het vignet Gezonde School en bekijk het instructiefilmpje over het aanvraagproces.

      Vraag het themacertificaat aan. 
       

      Tip

      Binnen Gezonde School staan naast Relaties en seksualiteit ook andere gezondheidsthema's centraal. Kijk eens bij de andere Gezonde School-thema's!

      Meer informatie

      Ondersteuning

      De Gezonde School-adviseur van uw regionale GGD kan u helpen bij de uitvoering van activiteiten rond het thema Relaties en seksualiteit.

      Ook gevonden

      Afdrukken:

      Via printer