U bent hier

Werken aan Mediawijsheid

Meisje met telefoon

Smartphones, tablets etc. zijn voor jongeren niet meer weg te denken. Ze lijken zo handig en beheersen de techniek, maar de regels, afspraken en omgangsvormen moeten ze nog leren. Wat stuur je op WhatsApp? Mag iedereen je Instagram zien? Kun je alles twitteren? Is digitaal pesten strafbaar? Hoe ga je om met heftige filmpjes op YouTube? Dat zijn vragen waar jongeren bij geholpen kunnen worden. Door op school structureel aandacht te besteden aan bewust, veilig en positief gebruik van digitale media, worden jongeren mediawijs en leren ze hun eigen en andermans grenzen te respecteren.

Om de effectiviteit van de activiteiten die u op het thema Mediawijsheid gaat uitvoeren te vergroten is het belangrijk om voor dit thema te werken via de volgende pijlers:

  1. Gezondheidseducatie
  2. Fysieke en sociale omgeving
  3. Signaleren
  4. Beleid

U kunt voor dit thema geen themacertificaat behalen. Het onderwerp Mediawijsheid is wel een onderdeel van het themacertificaat Welbevinden en Relaties seksualiteit.

1. Gezondheidseducatie

Steeds meer scholen in het voortgezet onderwijs gaan aan de slag met 21ste eeuwse vaardigheden. Wat moeten jongeren nú leren om optimaal voorbereid te zijn op de samenleving in de 21ste eeuw? Kennis van media en de werking ervan maken daar onderdeel van uit.

Wat kunt u doen? Neem mediawijsheid op in het lesprogramma. U vindt een verzameling lessen op Medialessen.wikiwijs.nl voor iedereen in het onderwijs die aan de slag wil met mediawijsheid. Gemaakt door diverse organisaties, over uiteenlopende onderwerpen.
 

Tips

  • It's up to you is een interactieve film die als interventie tegen cyberpesten wordt ingezet op scholen. Kijkers bepalen zelf de keuzes van de hoofdpersoon en creëren daarmee hun eigen persoonlijke verhaal, waardoor ze direct de gevolgen van hun acties ervaren. Samen met de aansluitende discussie in de klas, dient de film als volwaardig lespakket dat past in een schoolbrede aanpak tegen pesten.
  • WhatsHappy is geschikt voor klas 1 en 2 van het voortgezet onderwijs. De les maakt de problemen met chatten bespreekbaar en daagt leerlingen uit om afspraken te maken over hoe ze online fatsoenlijk met elkaar omgaan.

2. Fysieke en sociale omgeving

1. Fysieke omgeving

De grens tussen school en thuis is online niet meer te trekken. Gesprekken die in de klas beginnen, gaan verder op WhatsApp. En een pesterij die op internet begint, stopt niet bij de schooldeur. Ouders en school kunnen elkaar helpen en versterken in de mediaopvoeding door het maken van afspraken en het stellen van grenzen.

  • Wees helder in wat de school zelf al doet met sociale media. Zit uw school op Twitter of op Facebook?  Heeft u daar regels voor en is iedereen daarvan op de hoogte?
  • Geef als leerkracht zelf het goede voorbeeld door uw mobiel in uw tas te laten tijdens de lessen.

2. Sociale omgeving/ouderbetrokkenheid

Mediawijsheid houdt veel ouders bezig. Ze zullen hierover graag informatie uitwisselen en tips krijgen van andere ouders en ervaringsdeskundigen. Betrek de ouders daarom bij een ouderavond over sociale media. Onderwerpen die op die avond aan bod kunnen komen zijn:

  • Gesprek over het bewust opbouwen van een online imago. Wat laat je zien en wat niet?
  • Hoe maak je afspraken over het ontmoeten van online vrienden?
  • Geef voorlichting over waar ouders en leerlingen terecht kunnen voor (anonieme) hulp zoals Meldknop.nl en Vraaghetdepolitie.nl.
  • Breng ouders op de hoogte van het beleid en betrek hen bij het opstellen van het beleid.

Tips voor ouders en/of docenten

  • Vertel dat je snapt dat er online van alles mis kan gaan en hoe moeilijk het is om daar over te praten.
  • Geef ook thuis het goede voorbeeld en bekijk je eigen mediagebruik kritisch.
  • Gebruik de toolbox Mediaopvoeding: Media? Gewoon opvoeden! van het NJI voordat u het gesprek met ouders aangaat.

Voor ouders: Focus! Over sociale media als de grote afleider

Pubers en sociale media, het is alsof ze voor elkaar gemaakt zijn. Altijd aan, altijd contact. Dat wás al een tijdje zo, maar de smartphone heeft het twitteren, facebooken en whatsappen alleen maar erger gemaakt. Geen moment meer offline, geen moment meer rust. Sociale media kunnen tieners zó afleiden dat hun schoolwerk eronder gaat lijden. Regels stellen werkt niet en verbieden al helemaal niet. Maar wat dan wel? In het boek Focus! Over sociale media als de grote afleider gaat Justine Pardoen op deze en andere vragen in. 

3. Signaleren

Wat kunt u als school doen? Jongeren vergroten hun internetvaardigheden door al doende online ervaring op te bouwen. Docenten kunnen dit versterken door te helpen te reflecteren op gedrag door zowel de positieve kanten en de risico’s te bespreken. Het aangrijpen van nieuwsberichten is een laagdrempelige manier om in gesprek te gaan. In het gesprek kunnen signalen van risicovol of grensoverschrijdend gedrag worden herkend.

 

Tips voor een gesprek

Sociale media zijn een verrijking bij het maken van schoolwerk. Maar wat doe je bij digitaal pesten, geweldsfilmpjes, het doorsturen van seksueel getinte berichten etc.? Ook kan er aandacht zijn voor de fysieke gezondheid (bewegen, overgewicht) in relatie tot mediagebruik en de inhoud. Wat doet reclame en andere media-inhoud met je? Denk aan snacks, alcohol in soaps of reclame, de superdunne modellen in shows, de gespierde macho’s in films. Wat vinden jongeren daarvan?

 

Digitaal pesten

Pesten is van alle tijden. Bij digitaal pesten of cyberpesten verplaatst het terrein zich naar internet, waarbij het getreiter letterlijk 24 uur per dag, 7 dagen per week kan doorgaan. Via online media pesten scholieren elkaar door:

  • Beledigende berichten op sociale media.
  • Misbruik van privégegevens (zoals het stelen van wachtwoorden of het aanmaken van nep-accounts).
  • Dreigtweets.
  • Het verspreiden van beeldmateriaal (zoals intieme foto's of filmpjes van mishandeling).
  • Uitsluiting in Whatsappgroepen.
  • Haatcampagnes via sociale media.

4. Beleid

Het formuleren van eigen beleid en regels helpt om mediawijsheid en de visie daarop te verankeren op school. In het ideale geval zijn er duidelijke regels over internet en mediagebruik. Dit kan bijvoorbeeld in een mediaprotocol.

 

Welke onderwerpen kunnen in het protocol of schoolveiligheidsplan?

  • De school heeft regels over het gebruik van internet: Wanneer, wat wel/niet?
  • De school heeft regels t.a.v. cyberpesten en mediagedrag.
  • De school heeft afspraken over het wel of niet meenemen van digitale apparaten naar school en in de klas.
  • Welk mediagedrag wel/niet wordt toegestaan.
  • De school legt vast wat er wel en niet op sociale media over school of leerlingen geplaatst mag worden.
  • De school legt maatregelen vast bij overtreding.
  • De school legt vast hoe de controle op naleven van regels is geregeld.
  • De schoolt stelt privacyregels op m.b.t. internetgebruik.

Tips 

  • De brochure Mediawijsheid voor schoolbestuurders gaat in op vragen als ‘Wat is een mediawijze school en hoe wordt een school mediawijs’?
  • Bekijk eerst de brochure Sociale Media en Schoolveiligheid van de politie. Hierin staat hoe de school de fysieke en sociale veiligheid in en om het schoolgebouw kan waarborgen via het schoolveiligheidsplan. Daarin staan duidelijke regels over strafbare feiten, zaken of gedragingen die de school niet tolereert.

(School)theatervoorstellingen

De erkende Gezonde School-activiteiten en lespakketten vindt u in de zoektool met Gezonde School-activiteiten

Meer informatie

  • Kennisnet.nl, stichting kennisnet is de publieke organisatie voor onderwijs en ict.
  • Mijnkindonline.nl, mijn Kind Online is een website over jeugd en (digitale) media
  • Infovoorjou.nl, informatie over mediawijsheid voor jongeren zel
  • De website Mediaopvoeding.nl geeft informatie over hoe ouders kinderen kunnen opvoeden om bewust en selectief met media-aanbod om te gaan
  • Mediawijsheid.nl is een betrouwbare wegwijzer in veilig en slim gebruik van media.
  • Mediawijzer.net, het platform voor mediawijsheid professionals.
  • Inspiratie om sociale media positief in te zetten. Het 'Handboek Goed Doen 2.0' laat zien hoe leerlingen een goed doel kunnen steunen met behulp van sociale media.

Ondersteuning

De Gezonde School-adviseur van uw regionale GGD kan u helpen bij de uitvoering van activiteiten rond het thema Mediawijsheid.

Ook gevonden

Afdrukken:

Via printer