Binnen dit thema gaat het om stimuleren van een actieve leefstijl onder leerlingen. Denk hierbij aan het geven van kwalitatief goede lessen Lichamelijke Opvoeding en extra aandacht voor inactieve leerlingen. Maar ook het aanbieden van een breed en gevarieerd aanbod van tussen- en naschoolse sport- en bewegingsactiviteiten in samenwerking met buitenschoolse beweeg- en sportaanbieders hoort bij (het stimuleren van) bewegen en sporten in en rondom de school.

De opzet van de vragenlijst Bewegen en Sport is net een beetje anders dan de andere thema’s. Dit heeft te maken met het feit dat er voor een deel van dit thema al een apart bestaand vak is binnen het verplichte schoolcurriculum, namelijk het bewegingsonderwijs. De vragenlijst is onderverdeeld in basiscriteria en aanvullende vragen. De criteria waaraan scholen voor 100% moeten voldoen zijn opgenomen in de vier pijlers hieronder. Daarnaast moet er op de aanvullende (beeld-)vragen ook een minimaal aantal punten behaald worden om in aanmerking te komen voor het themacertificaat Bewegen en sport.

Voor scholen met voortgezet speciaal onderwijs geldt: gebruik de vragenlijst voor het primair onderwijs (poprimair onderwijs ), deze is aangepast voor het voortgezet speciaal onderwijs (vso).

Om de effectiviteit van de activiteiten op het thema bewegen en sport te vergroten is het belangrijk aan de volgende pijlers te werken:

  1. Educatie
  2. Signaleren 
  3. Schoolomgeving
  4. Beleid

Voor ieder van deze pijlers van de Gezonde School vindt u hieronder een beschrijving. Wilt u voor het thema laten zien dat u voldoet aan al deze pijlers en daarmee ‘integraal’ werkt aan gezondheidsbevordering, dan kunt u het themacertificaat Bewegen en sport van het vignet Gezonde School aanvragen.

Leerlingen die sporten en bewegen voelen zich gezonder, fitter en hebben minder last van stress. Lichaamsbeweging heeft daarnaast een positieve invloed op hun zelfontplooiing: ze ontwikkelen zelfvertrouwen, doen vaker aan zelfreflectie, leren omgaan met winst en verlies en leren verschillende vaardigheden. Omdat leerlingen juist op deze leeftijd minder prioriteit aan sport en bewegen geven is een gevarieerd beweeg- en sportaanbod op en rondom school van groot belang.

Criteria om het vignet te behalen

  • De onderwijsactiviteiten op het gebied van Lichamelijke Opvoeding zijn vastgelegd.
  • Uw school organiseert jaarlijks een sportdag.

Tips

  • Zorg voor enthousiaste vakbekwame leerkrachten voor de lessen lichamelijke opvoeding die werken aan de hand van een gestructureerd vakwerkplan.
  • Het vakwerkplan is naast een houvast en hulpmiddel voor vakdocenten, een verantwoording van het bewegingsonderwijs naar de directie, inspectie, ouders en leerlingen. Bij een vakwerkplan gaat het om het wat, hoe en waarom rondom het beweeg- en sportaanbod van de school.
  • In de database van Gezonde School vindt u talloze activiteiten/ lespakketten. Ga naar de zoektool met Gezonde School-activiteiten. Professionals uit de praktijk stelden vast dat ze voldoen aan kwaliteitscriteria.
  • Doe mee aan interscolaire schoolsporttoernooien en betrek de leerlingen bij de organisatie en/of begeleiding van de sportactiviteiten.

Wat kunnen leerlingen op hun leeftijd?

Het 'leerplankader gezonde leefstijl' beschrijft voor diverse gezondheidsthema's wat leerlingen moeten weten, kunnen en doen. Gebruik dit leerplankader om uw eigen leerplan te structureren, keuzes te maken en om te zien wat leerlingen moeten kunnen en weten op hun leeftijd rond het thema bewegen en sport (fysiek actief).

Olympic Moves

Olympic Moves laat scholieren tussen de 12 en 19 jaar kennismaken met diverse vormen van sport en laat hen het plezier van samen sporten beleven. In een sfeer van Olympische waarden en passend bij de belevingswereld van jongeren kunnen zij zich via Olympic Moves fysiek, maar ook sociaal verder ontwikkelen. Er doen inmiddels ruim 300 middelbare scholen aan mee, wat bijna de helft is van alle scholen in Nederland. Uit onderzoek blijkt dat het programma jongeren enthousiast houdt voor sport en hen - door samen te sporten - onvergetelijke en fijne momenten bezorgt. Olympic Moves, een initiatief van KVLOKoninklijke Vereniging van Leraren Lichamelijke Opvoeding (KVLO) URL: http://www.kvlo.nl/ , NOC*NSFNederlands Olympisch Comité * Nederlandse Sport Federatie en Coca-Cola Nederland, is sinds 2003 uitgegroeid tot de grootste schoolsportcompetitie van ons land. Lees meer over Olympic Moves.  

BSMBewegen, Sport en Maatschappij op school (havoHoger algemeen voortgezet onderwijs /vwoVoorbereidend wetenschappelijk onderwijs )

Het examenvak BSM (Bewegen, Sport en Maatschappij) kan aan havo- en vwo-leerlingen worden aangeboden als keuzevak in het vrije deel. Gemiddeld kiest 25% van de leerlingen BSM op scholen waar dit vak wordt aangeboden. De kern van BSM zit in het leren bewegen, kiezen, arrangeren en begeleiden in bewegingssituaties, niet alleen voor jezelf, maar ook voor anderen. Kortom, het is een leervak in beweging. Lees meer over het vak BSM.

LO2 op school (vmboVoorbereidend middelbaar beroepsonderwijs (vmbo) tl/gl)

Het examenvak Lichamelijke Opvoeding 2 (LO2) wordt sinds 2008 officieel aangeboden in de klas 3 en 4 van vmbo tl/gl. De kern van LO2 zit in bewegingssituaties beter leren bewegen, maar zeker ook beter leren regelen en meer weten over de achtergrond van bewegen en sport. Bij LO2 wordt veel praktisch gewerkt, maar er hoort ook een stuk theorie bij. Het vak LO2 wordt aangeboden als 6e of als 7e vak keuzevak in het vrije deel. LO2 op vmbo wordt op ruim 200 scholen in Nederland aangeboden. Gemiddeld kiest 25% van de leerlingen LO2 op deze scholen. Lees meer over het vak LO2.

Tip: de erkende Gezonde School-activiteiten en lespakketten vindt u in de zoektool met Gezonde School-activiteiten.

De leraar Lichamelijke Opvoeding heeft een belangrijke signaleringsfunctie. Bij leerlingen die motorisch zwak of zeer talentvol zijn, is het goed om ervoor te kiezen hen extra aandacht te geven, specifieke hulp te bieden en/of gericht door te verwijzen.

Criterium om het vignet te behalen

  • Uw school heeft inzicht in hoe het met leerlingen gaat rond bewegen en sport.

Tip

  • Kijk naar samenwerking met andere partijen om periodiek onderzoek te doen naar bijvoorbeeld sportdeelname, gewicht/lengte/BMIBody Mass Index. De BMI is een index die de verhouding tussen lengte en gewicht bij een persoon weergeeft. De BMI wordt veel gebruikt om een indicatie te krijgen of er sprake is van overgewicht of ondergewicht. of motorische vaardigheden. Aan de hand van de resultaten kan een doelgericht programma opgezet worden.

De school biedt een veilig fysieke en sociale (pedagogische) schoolomgeving. Medewerkers en leerlingen gaan op een positieve manier met elkaar om en de fysieke schoolomgeving bevordert gezond gedrag. Om dit te bereiken moeten scholen samenwerken met andere beweeg- en sportaanbieders. Hiermee ontstaat een bredere kennismaking met sport en de clubs in de omgeving van de leerling.

Criteria om het vignet te behalen

  • Uw school biedt een structureel aanbod van beweeg- en sportactiviteiten voor leerlingen buiten lestijd.
  • Voor kennismaken met sport wordt structureel samengewerkt met buitenschoolse beweeg- en sportaanbieders. 

Tip

  • Laat leerlingen via een structureel naschools beweeg- en sportaanbod kennismaken met verschillende beweeg- en sportactiviteiten. Zo ontdekken ze waar hun interesse ligt en wat bij hen past. Zoek hierbij samenwerking met de lokale sportclubs!

Gezonde Schoolpleinen

Op een Gezond Schoolplein krijgen leerlingen de ruimte om te bewegen in een uitdagende, groene en rookvrije omgeving. Dat is belangrijk voor een gezonde ontwikkeling. Een Gezond Schoolplein stimuleert het bewegen en leert over het belang van de natuur, tijdens én na schooltijd. Dit heeft een positief effect op het concentratievermogen en de leerprestaties. U kunt zelf aan de slag met de toolkit Gezonde Schoolpleinen.

Samenwerken met ouders

Samenwerking met ouders vergemakkelijkt het uitvoeren van Gezonde School-activiteiten en maakt deze ook effectiever. Ouderbetrokkenheid kan op verschillende manieren: van ouders informeren over het beweeg -en sportaanbod tot ouders als vrijwilligers (extra handen) betrekken bij school. Ga daarom eerst na of u aan de slag wilt met:

  • informatievoorziening: informeren is hier de insteek. Denk aan een voorlichtingsavond of het versturen van informatiebrieven.
  • opvoedondersteuning: ondersteuning van ouders bij de opvoeding. Denk aan het bieden van handvatten om  bewegen en sport bij hun kind te stimuleren.
  • ouderparticipatie: ouders krijgen een actieve rol bij de uitvoering van (het stimuleren van) bewegen en sport. Zoals een rol bij begeleiding van georganiseerde activiteiten of het zelf verzorgen van een naschools beweeg- en sportaanbod..

Meer uitleg over deze vormen staan in de factsheet ouderbetrokkenheid van het programma sport en bewegen in de buurt en op de website Allesoversport.nl onder het onderwerp ‘ouderbetrokkenheid’

    Het is belangrijk dat de leerlingen voldoende lessen Lichamelijke Opvoeding (LOLichamelijke opvoeding ) krijgen. Geef Bewegen en Sport daarom een structurele plek in het beleid van uw school. Bijvoorbeeld in een projectplan, schoolwerkplan, schoolgids, jaarkalender of meerjarenbeleidsplan. Beschrijf het aanbod aan activiteiten en met welke partijen u daarin samenwerkt. Vermeld de regels en afspraken die u hebt gemaakt binnen de school en met ouders.

      Criterium om het vignet te behalen

      • Uw school voldoet aan de Beleidslijn van de onderwijsinspectie (september 2014) op grond van het amendement uit 2006 met betrekking tot het (minimaal) aantal lessen LO dat gegeven moet worden. Hierin staat dat een leerling over zijn hele schoolcarrière over alle leerjaren verdeeld respectievelijk minimaal 2 (vwoVoorbereidend wetenschappelijk onderwijs ), 2,2 (havoHoger algemeen voortgezet onderwijs ) of 2,5 (vmboVoorbereidend middelbaar beroepsonderwijs (vmbo) ) lesuren van 50 minuten LO moet krijgen. 

      Tips

      • Profileren als sportactieve school: het staat scholen natuurlijk vrij om meer lessen LO aan te bieden en zich hiermee te profileren.
      • Wijs binnen het taakbeleid uren en financiële middelen toe om de beweeg- en sportactiviteiten te organiseren.
      • Denk eens aan het invoeren van sportklassen en/of het aanbieden van de keuzevakken BSMBewegen, Sport en Maatschappij LO2Lichamelijke Opvoeding- 2 of een profielkeuze met sport.

      Themacertificaat Bewegen en sport aanvragen

      Om het themacertificaat Voeding aan te vragen, vult u de vragenlijst in via het online aanvraagsysteem.
      Om u voor te bereiden op de gestelde vragen, kunt u de vragenlijst in pdf-versie alvast inzien. 

      Na het behalen van minimaal één themacertificaat mag uw schoollocatie zich een Gezonde School noemen. Lees meer informatie over het vignet Gezonde School en bekijk het instructiefilmpje over het aanvraagproces.

      Vraag het themacertificaat aan

      Tip

      Binnen Gezonde School staan naast Bewegen en sport ook andere gezondheidsthema's centraal. Kijk eens bij de andere Gezonde School-thema's!

      Curriculum.nu Bewegen & sport

      Voor negen leergebieden werken ontwikkelteams in stappen toe naar de actualisatie van het curriculum in het primair en voortgezet onderwijs. Op basis van de visie en de grote opdrachten benoemen de teams de kennis en vaardigheden die voor alle leerlingen van belang zijn in de verschillende fases van het primair en voortgezet onderwijs. De ontwikkelteams bestaan uit leraren en schoolleiders in het primair en voortgezet onderwijs. In 2019 worden de opbrengsten van de ontwikkelteams overhandigd aan de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Na politieke bespreking vormen ze de basis voor de herziening van de huidige kerndoelen en eindtermen. Lees meer over het curriculum

      Voorbeeld: Verkiezing sportiefste vo school

      Om de twee jaar organiseert de KVLOKoninklijke Vereniging van Leraren Lichamelijke Opvoeding  in samenwerking met het NOC*NSFNederlands Olympisch Comité * Nederlandse Sport Federatie *de verkiezing van de sportiefste VO school van Nederland*. Vijf scholen worden genomineerd voor de finale. Alle vijf de scholen voeren  een vooruitstrevend beleid op het gebied van bewegen en sport in en rondom de school en vervullen een voorbeeldfunctie voor andere scholen. 

      Meer informatie

      • Op Allesoversport.nl vindt u betrouwbare, actuele kennis en informatie over sport en bewegen op 1 plek: voor docenten, beleidsmakers, activiteitenbegeleiders, sporters, coaches en sportbestuurders.
      • De website kvlo.nl, de vakvereniging voor docenten lichamelijke opvoeding en combinatiefunctionarissen onderwijs en sport.
      • Op de website van *NOC*NSF* vindt u algemene informatie over sport op school.
      • De website sportindebuurt.nl geeft informatie over het programma Sport en Bewegen in de buurt.
      • Kenniscentrum Sport heeft een groot en divers aanbod van lesprogramma’s en trainingen rondom Bewegen en sport.

      Ondersteuning

      De Gezonde School-adviseur van uw regionale GGD kan u helpen bij de uitvoering van activiteiten rond het thema Bewegen en Sport.