U bent hier

Werken aan Roken, alcohol- en drugspreventie

Jongeren bij fietsenrek

Door aandacht te besteden aan de preventie van roken, alcohol en drugs, levert uw school een belangrijke bijdrage aan de fysieke en mentale gezondheid van de leerlingen:

  • Leerlingen worden weerbaarder en zijn bijvoorbeeld beter bestand tegen groepsdruk.
  • Er is minder kans op schooluitval en de schoolprestaties nemen toe.
  • Uw school krijgt een positief imago door te werken aan dit gezondheidsthema.

Om de effectiviteit van de activiteiten op het thema Roken-, alcohol- en drugspreventie te vergroten, is het belangrijk om te werken aan de volgende pijlers:

  1. Gezondheidseducatie
  2. Fysieke en sociale omgeving
  3. Signaleren 
  4. Beleid

Voor ieder van deze pijlers van de Gezonde School vindt u hieronder een beschrijving. Wilt u voor dit thema laten zien dat u voldoet aan al deze pijlers en daarmee ‘integraal’ werkt aan gezondheidsbevordering, dan kunt u het themacertificaat Roken-, alcohol- en drugspreventie van het vignet Gezonde School aanvragen.

1. Gezondheidseducatie

Criterium om het vignet te behalen

  • Uw school voert structureel een lesaanbod of lespakket uit over de thema's roken, alcohol of drugs. De school maakt bij voorkeur gebruik van een of meerdere van de in de vragenlijst themacertificaat Roken-, alcohol- en drugspreventie genoemde activiteiten.

Wat kunnen leerlingen op hun leeftijd?

Het 'leerplankader gezonde leefstijl' beschrijft voor diverse gezondheidsthema's wat leerlingen moeten weten, kunnen en doen. Gebruik dit leerplankader om uw eigen leerplan te structureren, keuzes te maken en om te zien wat leerlingen moeten kunnen en weten op hun leeftijd rond het thema roken, alcohol en drugspreventie (genotmiddelen).

 

Voorbeeld: Frisse start

Frisse Start is een lesprogramma voor de brugklas waarin het stellen van een sociale norm centraal staat: roken, drinken en blowen is niet iets dat erbij hoort en de meeste leerlingen in de brugklas gebruiken ook niet. De bedoeling is om deze negatieve norm zo lang mogelijk vast te houden. Het lesprogramma sluit goed  aan op de overgang van de basisschool naar het voortgezet onderwijs.

2. Fysieke en sociale omgeving

Roken, alcohol en drugs zijn schadelijk. Zeker voor jonge mensen. Hoe jonger ze beginnen met middelengebruik, hoe groter de kans is dat zij later verslaafd raken. 
Daarom is het belangrijk dat ze zoveel mogelijk opgroeien in een middelenvrije omgeving. 

 

1. Fysieke omgeving

Voor uw school geldt dat het essentieel is dat uw school alle activiteiten die u vanuit school organiseert, rook-, alcohol- en drugsvrij houdt. Dit geldt voor zowel leerlingen als medewerkers en ouders. 

 

Criteria om het vignet te behalen

  • Uw school beschikt over een geheel rookvrij schoolterrein. Kijk voor meer informatie op de pagina rookvrij schoolterrein.
  • Uw school heeft duidelijke afspraken over het gebruik van tabak, alcohol en drugs door medewerkers van uw school tijdens personeelsvergaderingen of andere -bijeenkomsten onder schooltijd. Medewerkers van uw school gebruiken geen tabak, alcohol of drugs op school.

Tips

  • Stel een rookvrij schoolterrein in. Kijk voor meer informatie op de pagina rookvrij schoolterrein
  • Rook niet in het zicht van leerlingen.
  • Geef met bordjes aan dat het schoolgebouw en -plein rookvrij zijn.
  • Stimuleer personeel om niet te roken, in elk geval niet onder schooltijd.
  • Geen alcohol tijdens schoolactiviteiten, zoals schoolfeesten en -reizen.

2. Sociale omgeving

Ouders spelen een cruciale rol in het voorkomen van het gebruik van tabak, alcohol en drugs door hun kinderen. Daarom is het belangrijk dat uw school de ouders goed informeert en met hen communiceert over de thema’s tabak, alcohol en drugs. 

 

Criteria om het vignet te behalen

Uw school informeert ouders en communiceert met hen over (de risico’s van) roken, alcohol en drugs. Dit kan bijvoorbeeld via een ouderbijeenkomst op school waarbij u de ouderraad of MR betrekt. Denk hierbij aan: 

  • Informeren over schoolbeleid.
  • Voorlichting over wanneer jongeren middelen gaan gebruiken en welke risico's dit met zich meebrengt.
  • Informatie over het stellen van regels door ouders en hoe zij dit onderwerp bespreekbaar kunnen maken.
  • Uw school betrekt ouders tijdig bij overtredingen van hun kinderen op het schoolreglement en bij (gezondheids)problemen van een leerling door het gebruik van tabak, alcohol of drugs. In het schoolbeleid staat opgenomen hoe en op welk moment ouders betrokken worden.

Tips

  • In de instructiefilm 'Hoe organiseer ik een alcoholvrij schoolfeest?' ziet u aan de hand van praktijkvoorbeelden hoe u een alcoholvrij schoolfeest kunt organiseren.
  • Zorg bij schoolfeesten voor een leuk en lekker alcoholvrij alternatief door de leerlingen zelf alcoholvrije drankjes te laten maken. Kijk voor recepten op de website van Happy Drinks.
  • Organiseer voor het feest een wedstrijd ‘lekkerste recept voor een alcoholvrij drankje’ en reik op het feest een aantrekkelijke prijs uit.
  • In het filmpje 'Alcohol en het puberbrein' wordt uitgelegd wat alcohol met je hersenen doet. Dit kunt u gebruiken bij een ouderavond.

3. Signaleren

Het is belangrijk zorgvuldig om te gaan met signalen bij leerlingen die kunnen wijzen op (problematisch) gebruik van tabak, alcohol of drugs. Zorg dat uw medewerkers de signalen bij leerlingen kunnen herkennen en dat zij een gesprek kunnen aangaan met de leerling en eventueel de ouder(s).

 

Criteria om het vignet te behalen

  • Om (gezondheids)problemen door het gebruik van tabak, alcohol of drugs te voorkomen is het belangrijk om de zorgstructuur op uw school goed in te richten en medewerkers op te leiden.
  • Uw school gaat periodiek na wat het gedrag van de leerlingen is op het gebied van het gebruik van tabak, alcohol en drugs. U kunt dit bijvoorbeeld toetsen aan de hand van de Jeugdmonitor, EMOVO of de erkende interventie Test je leefstijl
  • Er is een ZAT (of andere signalerings- en zorg structuur) waarin de school problemen rond roken, alcohol en drugs bespreekt. 
  • De lokale instelling voor verslavingszorg maakt structureel of op afroep deel uit van het ZAT.
  • Er zijn afspraken met de lokale instelling voor verslavingszorg met betrekking tot verwijzing.
  • Het is voor leerlingen duidelijk bij wie ze terecht kunnen met vragen of voor hulp rondom roken, alcohol of drugs (voor henzelf en/of iemand uit hun directe omgeving).
  • De aangewezen medewerkers specialiseren zich in de signalering van problematiek rondom middelengebruik en volgen een training op dit gebied. Dit kan door een GGD en/of instelling voor verslavingszorg in uw schoolregio of een e-learning en een vervolgmodule. Meer informatie vindt u op de website Gezonde School en genotmiddelen

Tip

Maak bijvoorbeeld gebruik van e-learning module ‘Signaleren van alcohol- en drugsgebruik’. Deze training richt zich primair op professionals die veel met jongeren werken, waaronder leerkrachten en docenten. De methode biedt handvatten om in gesprek te komen met de jongeren en leert hoe te handelen bij gesignaleerde problematiek.

4. Beleid

Op school zijn duidelijke regels nodig over het gebruik van tabak, alcohol of drugs. Het is belangrijk dat alle leerlingen, ouders en personeelsleden op school die regels kennen en weten wat er gebeurt bij overtreding. Dat bereikt een school met een goed genotmiddelenreglement. Besteed op school aandacht aan de risico’s van roken, alcohol en drugs en neem het thema structureel op in het schooljaarplan.

 

Voorbeelddocument: Huisregels omtrent genotmiddelen 

Het Carmel College Salland uit Raalte en het Valuascollege uit Venlo hebben het themacertificaat roken, alcohol en drugspreventie behaald. Hoe er op hun school wordt omgegaan met genotmiddelen is vastgelegd in beleid. 

 

Criteria om vignet te behalen

  • Uw school heeft regels vastgelegd over het gebruik van tabak, alcohol en drugs die gelden voor leerlingen, medewerkers en ouders. Uw school heeft een rookvrij schoolterrein.  Bij het vaststellen van de regels geldt de wet onverkort:
    - Aan leerlingen jonger dan 18 jaar mag geen tabak verkocht worden.
    - Aan leerlingen jonger dan 18 jaar is het wettelijk verboden alcohol te schenken. Bovendien zijn leerlingen zelf strafbaar wanneer zij alcohol gebruiken in openbare ruimten, dus ook op school.
    - De handel en het in bezit hebben van drugs is wettelijk verboden.
  • Uw school legt vast dat alle activiteiten die de school binnen of buiten zijn terrein organiseert (zoals ouderavonden, schoolfeesten, werkweken) rook-, alcohol- en drugsvrij zijn. Dit geldt voor leerlingen, medewerkers en ouders. Voor meer informatie over het opstellen van regels over tabak, alcohol en drugs kunt u terecht op de website van de gezonde school en genotmiddelen.
  • U legt vast hoe uw school het tabak-, alcohol- en drugsbeleid handhaaft. Voor een effectief tabak-, alcohol- en drugsbeleid is een goede handhaving essentieel. U kunt hierbij denken aan: wie controleert de naleving van de regels? Wat gebeurt er bij overtreding van de regels? Wanneer betrekt de school de ouders? Hoe informeert de school nieuwe medewerkers, leerlingen en ouders over het tabak-, alcohol- en drugsbeleid?
  • Uw school legt vast dat er jaarlijks communicatie is met ouders over de thema's roken, alcohol en drugs. 

Themacertificaat Roken, alcohol- en drugspreventie aanvragen

Om het themacertificaat aan te vragen, vult u de vragenlijst in via het online aanvraagsysteem. Om u voor te bereiden op de gestelde vragen, kunt u de vragenlijst in pdf-versie alvast inzien. Na het behalen van minimaal één themacertificaat mag uw school-locatie zich een Gezonde School noemen. Lees meer informatie over het vignet Gezonde School en bekijk het instructiefilmpje over het aanvraagproces.

Vraag het themacertificaat aan

De erkende Gezonde School-activiteiten en lespakketten vindt u in de zoektool met Gezonde School-activiteiten

Meer informatie

  • De website Opvoeden.nl geeft informatie en tips over allerlei onderwerpen die te maken hebben met opvoeden en opgroeien.
  • Hoepakjijdataan.nl informeert ouders hoe zij hun opgroeiende kinderen kunnen helpen om weerbaar te  worden en goed om te gaan met verleidingen zoals Roken en Alcohol.
  • Alcoholinfo.nl van het Trimbos-instituut geeft informatie over alcoholgebruik.
  • Rokeninfo.nl van het Trimbos-instituut geeft informatie over roken.
  • Drugsinfo.nl van het Trimbos-instituut geeft informatie over drugsgebruik.

Ondersteuning

De Gezonde School-adviseur van uw regionale GGD kan u helpen bij de uitvoering van activiteiten rond het thema Roken-, alcohol- en drugspreventie.

Ook gevonden

Afdrukken:

Via printer