Periodiek onderzoek bij leerlingen

Om vroegtijdig te kunnen signaleren is het noodzakelijk om de sociaal-emotionele ontwikkeling van de leerlingen te volgen. De sociaal-emotionele ontwikkeling is een dynamische proces, waarmee kinderen en jongeren de fundamentele levensvaardigheden verwerven. Deze helpen heb bij het ontwikkelen van een persoonlijke identiteit, het opbouwen van relaties met anderen en het hanteren van verwachtingen van hun omgeving. Het leerplankader sport, bewegen en gezonde leefstijl heeft een overzicht ontwikkeld waarin staat wat er binnen een bepaalde leeftijdscategorie van een leerling mag worden verwacht op het gebied van sociaal emotionele ontwikkeling. Het is hierbij belangrijk voor ogen te houden dat de beschrijving uitgaat van gemiddelden. Iedere leerling is uniek, dus niet elke leerling hoeft er op dat specifieke moment aan te voldoen.

Als school volgt u de sociaal-emotionele ontwikkeling van uw leerlingen via een leerlingvolgsysteem. Het is belangrijk dat u een volgsysteem kiest dat past bij uw school en waar de docenten goed mee uit de voeten kunnen. Dit kan bijvoorbeeld door deel te nemen aan signaleringsinstrumenten van de jeugdgezondheidszorg zoals Jij en je gezondheid. Het kan ook met een sociaal-emotioneel leerlingvolgsysteem.Lees meer informatie over het kiezen van een leerlingvolgsysteem. Let bij het kiezen van een leerlingvolgsysteem op een positief oordeel van de Commissie Testaangelegenheden Nederland (COTAN).

Maak gebruik van een leerlingvolgsysteem voor de sociaal-emotionele ontwikkeling van leerlingen en formuleer indien nodig doelen en acties op basis van de uitkomsten van het volgsysteem.

Schoolmedewerker getraind in signaleren

Schoolmedewerkers zijn getraind in het signaleren en bespreekbaar maken van problemen op het gebied van welbevinden bij leerlingen. Hierbij kan gedacht worden aan trainingen om pesten te herkennen en te onderscheiden van vergelijkbare gedragingen, het herkennen van angst, eenzaamheid en negatieve gevoelens bij kinderen, en bespreekbaar te durven maken of het hanteren van lastig en grensoverschrijdend gedrag. Het verschilt per school wat nodig is. Belangrijk is dat een school zich hiervan bewust is en regelmatig nadenkt en met het team bespreekt wat docenten nodig hebben op dit gebied.

Om vroegtijdig te kunnen signaleren of kinderen problemen ondervinden in hun sociaalemotionele ontwikkeling bestaat een Handleiding Signaleren, nog wel voor het PO.

Koppeling met zorgteam 

Als een leerling problemen heeft, op school of thuis, dan moeten (nieuwe) schoolmedewerkers weten wat ze moeten doen. Dit kan door in het zorgprotocol afspraken op te nemen over het signaleren van problemen, wie welke rol heeft in de beoordeling van (vermoedens van) problemen en wanneer welke hulp geboden wordt. Iedere school heeft een ‘zorg- en adviesteam’, of ZATZorg- en adviesteam (ZAT) Een zorg- en adviesteam is een multidisciplinair team, waarin professionals die zorg en ondersteuning bieden aan leerlingen en hun ouders, samenwerken met scholen om problemen van die leerlingen op te lossen. URL: http://www.zat.nl . In deze zorg- en adviesteams werken professionals samen met scholen om problemen van kinderen en jongeren op te lossen. De professionals van het zorg- en adviesteam zijn bijvoorbeeld de schoolmaatschappelijk werker, de leerplichtambtenaar en de orthopedagoog. Natuurlijk is er ook een goede samenwerking met de jeugdgezondheidszorg nodig. Iedereen werkt zo goed mogelijk samen om leerlingen met complexe zorgvragen snel passende hulp te bieden.

Informatie vragen en hulp leerlingen en ouders

Stel iemand binnen de school aan als aanspreekpunt bij wie leerlingen en ouders terecht kunnen met problemen op het gebied van welbevinden. Zorg er daarnaast voor dat het voor leerlingen en ouders duidelijk is bij wie ze terecht kunnen met vragen hierover. Om de drempel te verlagen kan het aanspreekpunt langs alle klassen gaan om zichzelf voor te stellen. Ook is het aan te raden informatie hierover op de schoolwebsite en het leerlingen- en ouderportaal te plaatsen. Bespreek standaard met ouders de sociaal emotionele ontwikkeling van hun kind, bijvoorbeeld tijdens rapportbesprekingen of 10 minutengesprekken.

Een goede samenwerking met ketenpartners die ondersteuning bieden aan leerlingen met problemen op het gebied van welbevinden is essentieel. Denk aan de jeugdverpleegkundige en de jeugdarts, leerplichtambtenaar, wijkteams voor gemeentelijke jeugdhulp, maatschappelijk werk, jeugd GGZGeestelijke gezondheidszorg etc.

Welbevinden medewerkers

Naast het welbevinden van leerlingen is het welbevinden van de medewerkers ook heel belangrijk voor een positief pedagogisch klimaat. Docenten die goed in hun vel zitten presteren beter, hebben minder stress en zijn beter in staat les te geven en leerlingen op een goede manier te begeleiden. Een school is volgens de Arbowet verplicht regelmatig (bijvoorbeeld elke 3 jaar) in kaart te brengen hoe het gaat met het welbevinden van medewerkers, dit kan bijvoorbeeld met een periodiek medisch onderzoek.

Maak zoveel mogelijk gebruik van een erkende interventie/training! Kijk in de zoektool met Gezonde School-activiteiten.

Extra ondersteuning

Hierbij kan men denken aan specifieke trainingen i.v.m.

  • Faalangst
  • Assertiviteit vergroten
  • Versterken van zelfvertrouwen
  • Vergroten van weerbaarheid
  • Sociale vaardigheden vergroten
  • Signaleren van depressie
  • Gedragstraining

Maak zoveel mogelijk gebruik van een erkende interventie/training!