U bent hier

Werken aan Fysieke veiligheid

Afbeelding kinderen aan rekstok

In de dagelijkse praktijk op school is een ongeluk of incident niet altijd te voorkomen. De kans op een (bijna) ongeval op of rond school kunt u beperken door structurele aandacht voor fysieke veiligheid. Het thema Fysieke veiligheid gaat over de wijze waarop de school veiligheidsbeleid kan opzetten. Denk aan het doen van een risico-inventarisatie van het schoolgebouw of het schoolplein, het hebben van een veiligheidscoördinator en structureel uitvoeren van activiteiten aan de hand van een actieplan. 

Onder Fysieke veiligheid vallen de volgende onderdelen: 

  • Fysieke veiligheid (van het schoolgebouw, het schoolplein en tijdens gymlessen)
  • Verkeersveiligheid
  • Brandveiligheid
  • Gehoorveiligheid
  • Zonbescherming (kijk bij het onderdeel 'Huid')
  • School- en klassenregels

Om de effectiviteit van de activiteiten die u op het thema Fysieke veiligheid gaat uitvoeren te vergroten is het belangrijk om voor dit thema te werken via de volgende pijlers:

  1. Educatie
  2. Signaleren
  3. Schoolomgeving
  4. Beleid

Voor ieder van deze pijlers van de Gezonde School vindt u hieronder een beschrijving. Wilt u voor het thema Fysieke veiligheid laten zien dat u voldoet aan al deze pijlers en daarmee ‘integraal’ werkt aan gezondheidsbevordering, dan kunt u het themacertificaat Fysieke veiligheid van het vignet Gezonde School aanvragen.

    Door met leerlingen in de lessen aan de slag te gaan met thema’s  in relatie tot Fysieke veiligheid kunt u hun gedrag en vaardigheden positief beïnvloeden, waardoor bijvoorbeeld ongevallen kunnen worden voorkomen.

     

    Criteria om het themacertificaat te behalen

    • Uw school besteedt in de lessen structureel aandacht aan - de verschillende deelonderwerpen van - fysieke veiligheid.
    • De onderwijsactiviteiten op het gebied van fysieke veiligheid zijn vastgelegd (bijvoorbeeld in een activiteitenplan, jaarplanning of schoolplan)
    • Uw school leert leerlingen valvaardigheden.
    • Uw school informeert ouders over het lesprogramma rondom fysieke veiligheid.

    Wat kunnen leerlingen op hun leeftijd?

    Het 'leerplankader gezonde leefstijl' beschrijft voor diverse gezondheidsthema's wat leerlingen moeten weten, kunnen en doen. Gebruik dit leerplankader om uw eigen leerplan te structureren, keuzes te maken en om te zien wat leerlingen moeten kunnen en weten op hun leeftijd rond het thema (fysieke) veiligheid. De onderdelen gehoorveiligheid en zonbescherming zijn als kernen ('je zintuigen' en 'je huid') te vinden bij het thema persoonlijke verzorging.

     

    Voorbeeld: Vallen is ook een sport

    Illustratieve afbeelding Uitsnede Infografic Vallen is ook een sport met de tekst: Vallen is te leren met de methode Vallen is ook een sport

    Als (vak)leerkracht bent u de aangewezen persoon om leerlingen in het basisonderwijs veilig te leren vallen. Het lespakket Vallen is ook een sport (VeiligheidNL) geeft u handvatten en materialen hiervoor. Zo levert u als leerkracht een bijdrage aan het verminderen van valongelukken en verwondingen. Bekijk de Infografic 'Vallen is ook een sport'.

    Tip: U kunt het lespakket aanvullen met een valclinic van een professionele valtrainer. Valclinics zijn mogelijk in de vorm van kick-off van het lespakket, afsluiting of juist herhaling van de oefenstof na bijvoorbeeld een halfjaar.

     

    Voorbeeld: lespakket de HoorToren

    Een van de lespakketten om gehoorveiligheid te behandelen is de HoorToren. De HoorToren is een erkende interventie voor het basisonderwijs en maakt kinderen bewust van het belang van een goed gehoor en het risico op gehoorschade. U kunt het lespakket gebruiken voor de hele school, er is lesmateriaal voor groep 1 t/m 8. Er is ook een digitale versie beschikbaar via Hoortoren.nl.

     

     

     

    Tip: De erkende Gezonde School-activiteiten en lespakketten vindt u in de zoektool met Gezonde School-activiteiten.

    Veiligheid is een wisselwerking tussen de omgeving en het gedrag van de leerlingen en medewerkers. Het is dan ook belangrijk goed in kaart te hebben wat er in en rond de school gebeurt aan (bijna)ongevallen, en welke risico’s kunnen leiden tot gevaarlijke situaties.

     

    Criteria om het themacertificaat te behalen

    • Uw school heeft inzicht in hoe leerlingen veilig kunnen spelen, gymmen en zich veilig kunnen verplaatsen naar activiteiten buiten de school, zoals excursies.
    • Schoolmedewerkers kunnen onveilige zaken in en om de school signaleren, zonder te vervallen in risicomijdend gedrag.
    • Uw school registreert alle ongevallen en incidenten in en om de school in het ongevallen registratie formulier.
    • Uw school informeert leerlingen en ouders bij wie ze terecht kunnen voor vragen/ hulp rond fysieke veiligheid en pakt signalen van leerlingen en ouders op.

    Voorbeelden van producten die u goed helpen bij het inventariseren van risico’s

    • De Kindmodule van de Arbomeester is specifiek gericht op de veiligheid van de leerling, en helpt u risico’s in kaart te brengen en zo de school en de omgeving veiliger te maken.
    • Checklist Veilig fietsen naar school helpt u te inventariseren hoe fietsvriendelijk uw school en omgeving zijn.
    • Check de geluidsniveaus. U kunt dit in kaart te brengen door gebruik te maken van een decibelmeter (specificatie: type klasse II) of decibelapp.
    • Neem jaarlijks een gehoortest af om gehoorschade te signaleren. (Dit kan met de online Kinderhoortest en houd bij hoeveel kinderen na een schoolfeest gehoorklachten hebben.

    Om interne, externe partijen en ouders goed te betrekken bij de activiteiten ten aanzien van Fysieke veiligheid is goede communicatie en informatie uitwisseling erg belangrijk, zowel in de fysieke als sociale omgeving.

     

    Criteria om het themcertificaat te behalen

    • Uw school draagt zorg voor een gezonde schoolomgeving rond fysieke veiligheid. 
    • Uw school betrekt leerlingen, ouders en medewerkers bij activiteiten rond fysieke veiligheid.
    • Medewerkers en hulpouders geven het goede voorbeeld rond fysieke veiligheid. 
    • Uw school betrekt andere organisaties bij activiteiten rond fysieke veiligheid.

    Tips

    • Zorg voor goed toezicht binnen uw groepen en op het schoolplein.
    • Zorg voor veilige speeltoestellen op een veilig speelplein.
    • Plaats afdekstrips bij deurposten, beveilig de ramen, maak de nooduitgang vrij.
    • Zorg voor veilig speelgoed, stevige kinderstoelen, anti-slip op een gladde traptrede, een deurbuffer om te voorkomen dat vingertjes klem kunnen komen en een niet te hoog geluidsniveau.
    • Maak natte plekken op de vloer direct droog en houd hete koffie of thee buiten het bereik van de kinderen.
    • Zorg voor een veilige fietsstalling: Let er op dat de aanfietsroutes de looproutes niet doorkruisen op het terrein.
    • Zorg ook voor veilige oversteekplaatsen.
    • Zorg dat duidelijk is waar ouders en leerkrachten wel en niet kunnen parkeren.
    • Denk aan een veilig geluidsniveau. Volgens arbo-wetgeving zijn maatregelen nodig bij geluidsniveaus van meer dan 80 dB. Zorg daarom voor goede akoestiek in gymzalen en praktijklokalen, en zo nodig voor gehoorbescherming.
    • Laat nieuwe ouders input leveren (bijvoorbeeld door een ouderavond). Zorg er vervolgens voor dat zij de gedragsregels ook op papier krijgen, bijvoorbeeld via de schoolgids.
    • Stel huisregels op om veilig gedrag te stimuleren.
    • Ouders kunnen samen met een leerkracht de rol van veiligheidscoördinator op zich nemen.

        Voorbeeld van campagne richting ouders

        De actie Veilig Achterop (externe link) stimuleert ouders om de spaken van hun fiets af te schermen. Naar schatting wordt minstens 57% van de kinderen achterop een fiets vervoerd, waarvan 30% onveilig. Elke 5% effect (dat wil zeggen: 7000 ouders nemen maatregelen) levert een besparing op van € 100.000 aan directe medische kosten ten gevolge van spaakongevallen. Afgezet tegen de kosten van de campagne en voetbeschermers is de interventie kosteneffectief.

              Natuurlijk doet iedereen die betrokken is bij de school er alles aan wat binnen de mogelijkheden ligt om te zorgen voor een zo veilig mogelijke schoolomgeving. Maar is dat wel genoeg? Is iedereen goed op de hoogte? Heeft u over de lange termijn nagedacht? Een visie en veiligheidsbeleid helpt hierbij.

               

              Criteria om het themacertificaat te behalen

              • Fysieke veiligheid maakt onderdeel uit van het schoolbeleid.
              • Leerlingen, medewerkers en ouders zijn betrokken bij de beleidsvorming rondom fysieke veiligheid.
              • Uw school heeft schoolregels over hoe zij wil bijdragen aan gezondheid en gezond gedrag rondom fysieke veiligheid.
              • Uw school informeert leerlingen en ouders over het beleid en de schoolregels.
              • Het beleid en de schoolregels worden geëvalueerd.

              Tips

              Goed veiligheidsbeleid bevat de volgende stappen:

              • Stel een veiligheidscoördinator aan. Deze kan veiligheid integreren in het schoolbeleid.
              • Zorg dat beleid op papier staat, maar houd het beleid ‘levend’ door regelmatige evaluaties en bespreek het beleid met elkaar en met externe partijen (brandweer, gemeente, GGD).
              • Stel beleidsregels op voor omgang met risico’s en veiligheid en leg die vast in een duidelijk en inzichtelijk beleidsplan: het verplichte veiligheidsplan.
              • Laat ouders en kinderen duidelijk weten hoe de regels n.a.v. dat beleid eruit zien.
              • Stel huisregels op om veilig gedrag te stimuleren.

              Voorbeeld: Brandweer Sassenheim neemt initiatief

              De brandweer van Sassenheim heeft alle basisscholen in de gemeente opgeroepen om veiligheidsbeleid op te zetten. De brandweer organiseerde een training voor veiligheidscoördinatoren. Daarbij waren alle Sassenheimse scholen aanwezig. Na afloop konden ze meteen aan de slag met het opzetten van veiligheidsbeleid.

              Themacertificaat Fysieke veiligheid aanvragen 

              Om het themacertificaat Fysieke veiligheid aan te vragen, vult u de vragenlijst in via het online aanvraagsysteem. Afbeelding themacertificaat aanvragen met externe link naar mijngezondeschool.nl
              Om u voor te bereiden op de gestelde vragen, kunt u de vragenlijst in pdf-versie alvast inzien. 

              Na het behalen van minimaal één themacertificaat mag uw schoollocatie zich een Gezonde School noemen. Lees meer informatie over het vignet Gezonde School en bekijk het instructiefilmpje over het aanvraagproces. 

              Vraag het themacertificaat aan. 

               

              Tip

              Binnen Gezonde School staan naast Fysieke veiligheid ook andere gezondheidsthema's centraal. Kijk eens bij de andere Gezonde School-thema's!

              Fysieke Veiligheid

              Basisschool De Regenboog uit Zoetermeer heeft als eerste van regio Haaglanden het certificaat 'Fysieke Veiligheid' behaald. Samen met het al eerder behaalde 'Sociale Veiligheid' een echte Veilige school 2.0! Bekijk het filmpje van De Regenboog!

              Meer informatie:

              • VeiligheidNL: expertisecentrum voor het voorkómen van letsel en het stimuleren van veilig gedrag.
              • Hoorstichting.nl: autoriteit in het voorkomen van gehoorschade. Zij agenderen, geven voorlichting, doen onderzoek en ontwikkelen interventies.
              • KWF: KWF Kankerbestrijding met als doel minder kanker, meer genezing en een betere kwaliteit van leven voor kankerpatiënten.
              • Arbomeester.nl: de Arbomeester2 is geschikt om uitvoering te geven aan de wettelijk verplichte risico-inventarisatie en evaluatie voor een gezonde en veilige werkomgeving op school.

              Ondersteuning

              De Gezonde School-adviseur van uw regionale GGD kan u helpen bij de uitvoering van activiteiten rond het thema Fysieke veiligheid.

               

               

              Ook gevonden

              Afdrukken:

              Via printer