U bent hier

Werken aan Fysieke veiligheid

Afbeelding kinderen aan rekstok

In de dagelijkse praktijk op school is een ongeluk of incident niet altijd te voorkomen. De kans op een (bijna) ongeval op of rond school kunt u beperken door structurele aandacht voor fysieke veiligheid. Het thema Fysieke veiligheid gaat over de wijze waarop de school veiligheidsbeleid kan opzetten. Denk aan het doen van een risico-inventarisatie van het schoolgebouw of het schoolplein, het hebben van een veiligheidscoördinator en structureel uitvoeren van activiteiten aan de hand van een actieplan. 

Onder Fysieke veiligheid vallen de volgende onderdelen: 

  • Fysieke veiligheid (van het schoolgebouw, het schoolplein en tijdens gymlessen)
  • Verkeersveiligheid
  • Brandveiligheid
  • Gehoorveiligheid
  • Zonbescherming
  • School- en klassenregels

Om de effectiviteit van de activiteiten die u op het thema Fysieke veiligheid gaat uitvoeren te vergroten is het belangrijk om voor dit thema te werken via de volgende pijlers:

  1. Gezondheidseducatie
  2. Fysieke en sociale omgeving
  3. Signaleren
  4. Beleid

Voor ieder van deze pijlers van de Gezonde School vindt u hieronder een beschrijving. Wilt u voor het thema Fysieke veiligheid laten zien dat u voldoet aan al deze pijlers en daarmee ‘integraal’ werkt aan gezondheidsbevordering, dan kunt u het themacertificaat Fysieke veiligheid van het vignet Gezonde School aanvragen.

    1. Gezondheidseducatie

    Door met leerlingen in de lessen aan de slag te gaan met thema’s  in relatie tot Fysieke veiligheid kunt u hun gedrag en vaardigheden positief beïnvloeden, waardoor bijvoorbeeld ongevallen kunnen worden voorkomen.

     

    Criteria om het vignet te behalen

    • Leerlingen zijn bekend met geldende algemene school en klassenregels en gedragsregels tijdens specifieke activiteiten, zoals bijvoorbeeld deelname aan het verkeer.
    • Leerlingen wordt geleerd hoe ze het risico op een blessure door een val kunnen verkleinen doordat valvaardigheden worden aangeleerd.
    • De school biedt leerlingen op de specifieke momenten in het jaar een lesaanbod om brandveiligheid met de leerlingen te bespreken. Bijvoorbeeld tijdens de brandpreventiemaand, of voorafgaand aan een oefening.
    • Jaarlijks wordt het thema gehoorveiligheid via een lespakket behandeld met leerlingen. Daarnaast wordt leerlingen geleerd om veilig om te gaan met harde geluiden en muziek.  
    • Er wordt in de lessen aandacht besteed aan zonbescherming: Waarom is dit nodig, wat kan je hier aan doen en wat doet de school hieraan?

    Wat kunnen leerlingen op hun leeftijd?

    Het leerplankader 'sport, bewegen en een gezonde leefstijl' beschrijft voor diverse gezondheidsthema's wat leerlingen moeten weten, kunnen en doen. Gebruik dit leerplankader om uw eigen leerplan te structureren, keuzes te maken en om te zien wat leerlingen moeten kunnen en weten op hun leeftijd rond het thema Fysieke veiligheid.

     

    Voorbeeld: Vallen is ook een sport

    Illustratieve afbeelding Uitsnede Infografic Vallen is ook een sport met de tekst: Vallen is te leren met de methode Vallen is ook een sport

    Als (vak)leerkracht bent u de aangewezen persoon om leerlingen in het basisonderwijs veilig te leren vallen. Het lespakket Vallen is ook een sport (VeiligheidNL) geeft u handvatten en materialen hiervoor. Zo levert u als leerkracht een bijdrage aan het verminderen van valongelukken en verwondingen. Bekijk de Infografic 'Vallen is ook een sport'.

    Tip: U kunt het lespakket aanvullen met een valclinic van een professionele valtrainer. Valclinics zijn mogelijk in de vorm van kick-off van het lespakket, afsluiting of juist herhaling van de oefenstof na bijvoorbeeld een halfjaar.

     

    Voorbeeld: lespakket de HoorToren

    Een van de lespakketten om gehoorveiligheid te behandelen is de HoorToren. De HoorToren is een erkende interventie voor het basisonderwijs en maakt kinderen bewust van het belang van een goed gehoor en het risico op gehoorschade. U kunt het lespakket gebruiken voor de hele school, er is lesmateriaal voor groep 1 t/m 8. Er is ook een digitale versie beschikbaar via Hoortoren.nl.

     

     

     

    2. Fysieke en sociale omgeving

    Om interne, externe partijen en ouders goed te betrekken bij de activiteiten ten aanzien van Fysieke veiligheid is goede communicatie en informatie uitwisseling erg belangrijk, zowel in de fysieke als sociale omgeving.

     

    1. Fysieke omgeving

    Criteria om het vignet te behalen

    De school creëert een fysiek veilige omgeving en stelt gedragsregels op voor leerlingen tijdens diverse activiteiten (bijvoorbeeld tijdens gym, deelname aan het verkeer of spelen op het schoolplein) om hun fysieke veiligheid te bevorderen.

     

    Tips fysieke veiligheid

    • Zorg voor goed toezicht binnen uw groepen en op het schoolplein.
    • Zorg voor veilige speeltoestellen op een veilig speelplein.
    • Plaats afdekstrips bij deurposten, beveilig de ramen, maak de nooduitgang vrij.
    • Zorg voor veilig speelgoed, stevige kinderstoelen, anti-slip op een gladde traptrede, een deurbuffer om te voorkomen dat vingertjes klem kunnen komen en een niet te hoog geluidsniveau.
    • Maak natte plekken op de vloer direct droog en houd hete koffie of thee buiten het bereik van de kinderen.
    • Zorg voor een veilige fietsstalling: Let er op dat de aanfietsroutes de looproutes niet doorkruisen op het terrein.
    • Zorg ook voor veilige oversteekplaatsen.
    • Zorg dat duidelijk is waar ouders en leerkrachten wel en niet kunnen parkeren.
    • Denk aan een veilig geluidsniveau. Volgens arbo-wetgeving zijn maatregelen nodig bij geluidsniveaus van meer dan 80 dB. Zorg daarom voor goede akoestiek in gymzalen en praktijklokalen, en zo nodig voor gehoorbescherming.

        Voorbeeld van campagne richting ouders

        De actie Veilig Achterop (externe link) stimuleert ouders om de spaken van hun fiets af te schermen. Naar schatting wordt minstens 57% van de kinderen achterop een fiets vervoerd, waarvan 30% onveilig. Elke 5% effect (dat wil zeggen: 7000 ouders nemen maatregelen) levert een besparing op van € 100.000 aan directe medische kosten ten gevolge van spaakongevallen. Afgezet tegen de kosten van de campagne en voetbeschermers is de interventie kosteneffectief.

         

        2. Sociale omgeving en ouderbetrokkenheid

        Criteria om het vignet te behalen

        • De school betrekt en informeert externe partijen zoals gemeente, brandweer en GGD bij hun activiteiten rondom fysieke veiligheid.
        • Betrek en informeer andere partijen binnen de school bij uw veiligheidsbeleid. Naast de eigen medewerkers kunt u denken aan: MR, ouders, schoolbestuur.
        • De school betrekt ook nieuwe medewerkers, hulpouders en overblijfkrachten bij de activiteiten rondom fysieke veiligheid.
        • De school betrekt en informeert ouders bij de activiteiten rondom fysieke veiligheid op school.

        Tips

        • Laat nieuwe ouders input leveren (bijvoorbeeld door een ouderavond). Zorg er vervolgens voor dat zij de gedragsregels ook op papier krijgen, bijvoorbeeld via de schoolgids.
        • Stel huisregels op om veilig gedrag te stimuleren.
        • Ouders kunnen samen met een leerkracht de rol van veiligheidscoördinator op zich nemen.

              3. Signaleren

              Veiligheid is een wisselwerking tussen de omgeving en het gedrag van de leerlingen en medewerkers. Het is dan ook belangrijk goed in kaart te hebben wat er in en rond de school gebeurt aan (bijna)ongevallen, en welke risico’s kunnen leiden tot gevaarlijke situaties.

               

              Criteria om het vignet te behalen

              • Registreer jaarlijk alle (bijna-) ongevallen en incidenten zodat de school een goed beeld heeft wat er gebeurt en  - indien noodzakelijk -  direct actie kan ondernemen.
              • Inventariseer jaarlijks het schoolgebouw en check welke risico's er voor leerlingen zijn in de verschillende specifieke ruimtes (entree/gang, (speel)lokaal, lerarenkamer/kantoor, sanitaire ruimten, binnenbergruimten).
              • Inventariseer jaarlijks welke riscico’s er zijn op het schoolplein op verschillende specifieke onderdelen (toezicht, indeling, toegang, onderhoud).
              • Inventariseer periodiek het bewegingsonderwijs op veiligheid van de lessen. Check daarbij de onderhoudsstaat van de materialen en accommodatie, toepassing van en aanwezigheid van materialen voor Eerste Hulp bij Ongelukken (EHBO) en kennis van (vak)leerkrachten over handelen tijdens calamiteiten.
              • Inventariseer jaarlijks welke risico’s er zijn ten aanzien van de verkeersveiligheid. Let daarbij op beleid en organisatie, betrekken van in- en externe partijen, evaluatie en continuering, verkeerseducatie en verkeersveiligheid in de schoolomgeving.
              • Inventariseer jaarlijks de brandveiligheid en controleer welke risico's er zijn. Maak hiervoor gebruik van inventarisatielijsten, de bespreking van het ontruimingsplan met de plaatselijke brandweer en met het schoolteam en andere gebruikers van het schoolgebouw. 
              • Oefen 2 keer per jaar met de leerlingen het ontruimingsplan.
              • Ten aanzien van de gehoorschade: Inventariseer welke risico’s er zijn wat betreft de geluidsniveaus tijdens schoolfeesten en evenementen, en de geluidsniveaus in praktijk- en gymlokalen.
              • Ten aanzien van zonveiligheid: Inventariseer jaarlijks welke risico’s er zijn. Bepaal of er voldoende schaduwplekken aanwezig zijn en of er beleid is op zonbescherming. Ga na of er zonnebrandcrème aanwezig is in de klas en of leerlingen zijn ingesmeerd bij langdurige buiten activiteiten.

              Voorbeelden van producten die u goed helpen bij het inventariseren van risico’s

              • De Kindmodule van de Arbomeester is specifiek gericht op de veiligheid van de leerling, en helpt u risico’s in kaart te brengen en zo de school en de omgeving veiliger te maken.
              • Checklist Veilig fietsen naar school helpt u te inventariseren hoe fietsvriendelijk uw school en omgeving zijn.
              • Check de geluidsniveaus. U kunt dit in kaart te brengen door gebruik te maken van een decibelmeter (specificatie: type klasse II) of decibelapp.
              • Neem jaarlijks een gehoortest af om gehoorschade te signaleren. (Dit kan met de online Kinderhoortest en houd bij hoeveel kinderen na een schoolfeest gehoorklachten hebben.

              4. Beleid

              Natuurlijk doet iedereen die betrokken is bij de school er alles aan wat binnen de mogelijkheden ligt om te zorgen voor een zo veilig mogelijke schoolomgeving. Maar is dat wel genoeg? Is iedereen goed op de hoogte? Heeft u over de lange termijn nagedacht? Een visie en veiligheidsbeleid helpt hierbij.

               

              Criteria om het vignet te behalen

              • De school heeft een visie en beleid met daarin structureel en systematisch aandacht voor de fysieke veiligheid van de leerlingen. Om de veiligheid van de leerlingen te waarborgen is in de visie beschreven:
                • hoe het beleid tot uiting komt in de praktijk.
                • hoe het schoolbestuur en directie het werken aan fysieke veiligheid ondersteunen.
                • hoe medewerkers van de school, ouders en leerlingen betrokken en geïnformeerd worden.
                • hoe gewaarborgd wordt dat de visie gedeeld wordt door het gehele schoolpersoneel;
                • hoe de visie actueel wordt gehouden.
              • De school heeft medewerkers met een EHBO- of BHV diploma, zodat er dagelijks iemand in geval van nood hulp kan verlenen. Maak bekend wie deze medewerkers zijn.

              Goed veiligheidsbeleid bevat de volgende stappen:

              • Stel een veiligheidscoördinator aan. Deze kan veiligheid integreren in het schoolbeleid.
              • Zorg dat beleid op papier staat, maar houd het beleid ‘levend’ door regelmatige evaluaties en bespreek het beleid met elkaar en met externe partijen (brandweer, gemeente, GGD).
              • Stel beleidsregels op voor omgang met risico’s en veiligheid en leg die vast in een duidelijk en inzichtelijk beleidsplan: het verplichte veiligheidsplan.
              • Laat ouders en kinderen duidelijk weten hoe de regels n.a.v. dat beleid eruit zien.
              • Stel huisregels op om veilig gedrag te stimuleren.

              Voorbeeld: Brandweer Sassenheim neemt initiatief

              De brandweer van Sassenheim heeft alle basisscholen in de gemeente opgeroepen om veiligheidsbeleid op te zetten. De brandweer organiseerde een training voor veiligheidscoördinatoren. Daarbij waren alle Sassenheimse scholen aanwezig. Na afloop konden ze meteen aan de slag met het opzetten van veiligheidsbeleid.

              Themacertificaat Fysieke veiligheid aanvragen 

              Om het themacertificaat Fysieke veiligheid aan te vragen, vult u de vragenlijst in via het online aanvraagsysteem.
              Om u voor te bereiden op de gestelde vragen, kunt u de vragenlijst in pdf-versie alvast inzien. 

              Na het behalen van minimaal één themacertificaat mag uw school-locatie zich een Gezonde School noemen. Lees meer informatie over het vignet Gezonde School en bekijk het instructiefilmpje over het aanvraagproces. 

              Vraag het themacertificaat aan

               

              De erkende Gezonde School-activiteiten en lespakketten vindt u in de zoektool met Gezonde School-activiteiten.

              Fysieke Veiligheid

              Basisschool De Regenboog uit Zoetermeer heeft als eerste van regio Haaglanden het certificaat 'Fysieke Veiligheid' behaald. Samen met het al eerder behaalde 'Sociale Veiligheid' een echte Veilige school 2.0! Bekijk het filmpje van De Regenboog!

              Meer informatie:

              • VeiligheidNL: expertisecentrum voor het voorkómen van letsel en het stimuleren van veilig gedrag.
              • Hoorstichting.nl: autoriteit in het voorkomen van gehoorschade. Zij agenderen, geven voorlichting, doen onderzoek en ontwikkelen interventies.
              • KWK: KWF Kankerbestrijding met als doel minder kanker, meer genezing en een betere kwaliteit van leven voor kankerpatiënten.
              • Arbomeester.nl: de Arbomeester2 is geschikt om uitvoering te geven aan de wettelijk verplichte risico-inventarisatie en evaluatie voor een gezonde en veilige werkomgeving op school.

              Ondersteuning

              De Gezonde School-adviseur van uw regionale GGD kan u helpen bij de uitvoering van activiteiten rond het thema Fysieke veiligheid.

               

               

              Ook gevonden

              Afdrukken:

              Via printer