U bent hier

Werken aan Relaties en seksualiteit

In de adolescentie experimenteren jongeren met seks en relaties. Het gaat over het algemeen goed met de seksuele gezondheid van jongeren. Wel vertoont een deel van de jongeren risicogedrag, als het gaat om ongewenste zwangerschap, seksueel overdraagbare aandoeningen (soa’s) en seksuele grensoverschrijding. Ook zijn er jongeren die seksuele problemen hebben of problemen in verband met hun seksuele of genderoriëntatie.

Om de effectiviteit van de activiteiten voor het thema Relaties en seksualiteit te vergroten, is het belangrijk om te werken volgens de volgende vier pijlers:

  1. Gezondheidseducatie
  2. Fysieke en sociale omgeving
  3. Signaleren
  4. Beleid

Voor ieder van deze pijlers vindt u hieronder een beschrijving. Wilt u voor Relaties en seksualiteit laten zien dat u voldoet aan al deze pijlers en daarmee ‘integraal’ werkt aan gezondheidsbevordering? Dan kunt u het themacertificaat Relaties en seksualiteit van het vignet Gezonde School aanvragen.

1. Gezondheidseducatie

Ook in het mbo is het belangrijk om aandacht te besteden aan seksuele vorming, in verschillende vakken, leerjaren en leerniveaus. U kunt voor lespakketten, ondersteunend onderwijsmateriaal of trainingen o.a. terecht bij een GGD in uw buurt of landelijke organisaties zoals Soa Aids Nederland, Rutgers of het COC

Criteria om het vignet te behalen

  • De schoollocatie kan laten zien dat de concrete activiteiten rond relaties en seksualiteit zijn vastgelegd.
  • De schoollocatie voert concrete activiteiten uit rondom de educatie over relaties en seksualiteit.
  • In de educatie over relaties en seksualiteit komt minimaal drie van de volgende onderwerpen aan bod: relatievorming, veilig vrijen (preventie ongewenste zwangerschap en preventie soa), wensen en grenzen of seksuele diversiteit.

Tips

  • Kijk in de zoektool van de Gezonde School of op seksuelevorming.nl voor het aanbod van effectieve, goed onderbouwde en positief geëvalueerde lesmaterialen Relaties en seksualiteit.
  • Sluit aan bij de leefwereld en interesses van studenten. Check of ze de weg weten naar de online vraagbaak over seksualiteit: www.sense.info
  • Sta stil bij uw eigen opvattingen, normen en waarden over relaties en seksualiteit, voordat u start met relationele en seksuele vorming. Persoonlijke opvattingen zijn ondergeschikt aan het professionele handelen.
  • Werk in de lessen aan doelen op verschillende niveaus: kennis-, attitudevorming en vaardigheden.
  • Zorg dat docenten van elkaar weten welke thema’s en lessen worden behandeld in welke leerjaren en leerniveaus.

Wat kunnen studenten op hun leeftijd?

Het Leerplankader Sport, bewegen en gezonde leefstijl; onderdeel Relaties en seksualiteit beschrijft wat studenten moeten weten, kunnen en doen. Gebruik dit leerplankader om uw eigen leerplan te structureren, keuzes te maken en om te zien wat studenten moeten kunnen en weten op hun leeftijd rond relaties en seksualiteit.

 

Voorbeeld: Lang Leve de Liefde mbo

Lang Leve de Liefde mbo is een gratis lespakket. Het bevat twintig lessen verdeeld over zeven thema’s. Afhankelijk van de behoefte en tijd wordt een keuze gemaakt uit de lessen. Het pakket is tot stand gekomen in nauwe samenwerking met docenten die ook werkvormen en (les)onderdelen hebben uitgetest.

Enkele reacties:

De les seksuele diversiteit is belangrijk. Op die manier creëer je een beetje respect voor mensen die een andere seksuele oriëntatie hebben dan jijzelf. (student)

Het is prettig om te horen en zien hoe collega’s bepaalde zaken aanpakken. Ik heb de docentenfilms ook aan mijn collega’s laten zien tijdens de voorbereidingen van de themaweek, want met name de condoomdemonstratie vonden ze lastig. (docent)

Lees ook het interview met Marlies Kluit van ROC Midden Nederland en hun ervaring met Lang Leve de Liefde.
 

Voorbeeld: Les(s) & More

Het programma Les(s) & More bestaat uit drie onderdelen: een lessenserie over gezondheid, genotsmiddelen, relaties en seksualiteit, uit te voeren door docenten van een ROC; vervolgens krijgen de jongeren van de verpleegkundige JGZ-Sense een vragenlijst, waarop zij hun vragen, problemen en zorgbehoeften kunnen invullen; op basis van deze vragenlijst worden jongeren uitgenodigd voor een JGZ-Soa-Sense gezondheidsspreekuur op school.

Enkele reacties van studenten:

Dat je van chlamydia onvruchtbaar kan worden, dat wist ik helemaal niet. Het is fijn om te weten wat de gevaren zijn van onveilige seks.Het spreekuur heeft veel van mijn zorgvragen direct beantwoord, mijn zorgbehoefte is afgenomen.

2. Fysieke en sociale omgeving

Het bevorderen van een gezonde ontwikkeling op relaties en seksualiteit bestaat uit een wisselwerking tussen de fysieke en sociale omgeving en het gedrag van de studenten en medewerkers.

Criteria om het vignet te behalen

  • Er zijn praktische maatregelen getroffen in het kader van de preventie van onveilige situaties op het gebied van relaties en seksualiteit.
  • De school beschikt over samenwerkingsverbanden met ketenpartners op het gebied van relaties en seksualiteit.
  • De school en ouders communiceren over educatie, schoolgezondheidsvisie en –beleid op het thema relaties en seksualiteit.

Tips

  • Bespreek samen met de studenten wat zij een veilig schoolklimaat vinden en stel samen gedragsregels over de sociale omgang op, bijvoorbeeld respectvol met elkaar omgaan.
  • Zorg voor goede verlichting in de fietsenstalling, en op de wegen van en naar school toe.
  • Zorg voor condoomautomaten.

3. Signaleren

Problemen op het gebied van seksualiteit en relaties zijn niet altijd direct zichtbaar. Het is daarom belangrijk te letten op mogelijke signalen en daar ook een signalerings- en verwijsstructuur voor te hebben.

Criteria om het vignet te behalen

  • De schoollocatie gaat periodiek na hoe het gaat met de seksuele gezondheid van studenten (veilig vrij gedrag, wensen en grenzen etc.).
  • De schoollocatie kan aantonen hoe de signalerings- en zorgstructuur rond vragen en problemen in verband met relaties en seksualiteit is vormgegeven.

Tips

  • Denk bij monitoring van de seksuele gezondheid aan het gebruik van Testjeleefstijl.
  • Zorg dat studenten altijd bij iemand op school terecht kunnen als zij vragen of problemen hebben, na de les of per mail. Zorg voor een goede zorgstructuur.
  • Studenten met vragen kunnen worden verwezen naar sense.info. Hier kunnen studenten ook informatie vinden over soa-centra en sense-spreekuren in de buurt.
  • Zorg dat op school de meldcode huiselijk geweld en de meldplicht en aangifteplicht seksueel misbruik in het onderwijs bekend zijn.

4. Beleid

Het is belangrijk dat de school(locatie) ook in visie en beleid aandacht heeft voor relaties, seksualiteit, seksuele diversiteit en seksuele weerbaarheid. Dat draagt bij aan een veilig schoolklimaat waarin jongeren zich opeen veilige en gezonde manier seksueel kunnen ontwikkelen.

Tips

  • Op de website van Seksuelevorming vindt u tips en voorbeelden hoe u relaties en seksualiteit structureel een plek in het beleid van uw school kunt geven. 
  • De schoollocatie kan laten zien dat de bevordering van de seksuele gezondheid van studenten onderdeel uitmaakt van de visie en het beleid in relatie tot educatie, signalering en omgeving.
  • De school(locatie) biedt de mogelijkheid tot deskundigheidsbevordering van docenten rondom relationele en seksuele vorming, indien nodig of gewenst.
  • De school(locatie) heeft gedragsregels over omgangsvormen in en om de school voor docenten en studenten én houdt toezicht op deze gedragsregels.

Themacertificaat Relaties en seksualiteit aanvragen

Om het themacertificaat Relaties en seksualiteit aan te vragen, vult u de vragenlijst in via het online aanvraagsysteem.
Om u voor te bereiden op de gestelde vragen, kunt u hier de vragenlijst in pdf-versie alvast inzien.

Na het behalen van minimaal één themacertificaat mag uw school-locatie zich een Gezonde School noemen. Lees hier meer informatie over het vignet Gezonde School en bekijk het instructiefilmpje over het aanvraagproces.

Vraag hier themacertificaat aan

De erkende Gezonde School-activiteiten en lespakketten vindt u in de zoektool met Gezonde School-activiteiten

Meer informatie

Voor docenten

Voor studenten

Sense.info geeft antwoord op alle vragen over seks.

Ondersteuning

De Gezonde School-adviseur van uw regionale GGD kan u helpen bij de uitvoering van activiteiten rond het thema Relaties en seksualiteit.

Ook gevonden

Afdrukken:

Via printer